Ամբողջ աշխարհում մարիխուանայի օգտագործման ապաքրեականացման և օրինականացման շուրջ ընթանում են թեժ քննարկումներ: Բազմաթիվ երկրներ ռեկրեացիոն և բժշկական նպատակներով օրինականացրել են մարիխուանայի օգտագործումը: Հայաստանն այս հարցում նույնիսկ քննարկումների փուլ չի հասնում, որովհետև մեր ազգայնական պաթոսախեղդ գաղափարախոսությունը վիժեցնում է այս հարցի շուրջ ցանկացած քաղաքակիրթ բանավեճ: Բանն այն է, որ մինչ այսօր հասարակության մի ստվար զանգված չի տարբերում «ապաքրեականացնել» և «օրինականացնել» բառերի տարբերությունը: Ցանկացած մասնագիտական խոսք և տեսակետ բախվում է կարծրատիպերի:
Նման դեպքերում առաջանում է տրամաբանական մի հարց՝ ինչու՞ ենք մենք սարսափում այս հարցում կիրառել քաղաքիրթ երկրների փորձը: Բնական պաշարներ և դեպի ծով ելք չունեցող երկրի համար , որը տուրիզմը զարգացնելու ռազմավարական կոնցեպտների վրա տարիներ շարունակ գումարներ է մսխում, առաջին հայացքից, այս գաղափարը պետք է ընդունելի լիներ, բայց նախ և առաջ հասարակությանը հասկանալի և հանգամանալի պետք է բացատրել, որ ապաքրեականացում չի նշանակում՝
- Խրախուսել,
- Գովազդել,
- Մասսայականացնել:
Ապաքրեականացումը այն նվազագույնն է, որ պետք է անի քիչ թե շատ քաղաքակիրթ պետությունը: 2-3 գրամ մարիխուանան գրպանում շրջող երիտասարդին 2-3 տարով անազատության մատնելը՝ խեղելով քաղաքացու ճակատագիը, հավելյալ բեռ է պետության ուսերին: Խնդիրը թերևս այն չէ, որ ցանկացած բանավեճի ընթացքում հնարավոր է ջախջախել այն բոլոր թեզերը, որ մարիխուանան ավելի վտանգավոր է, քան ալկոհոլը և ծխախոտը, և եթե վերջին երկուսը արգելված չեն, այլ ունեն օրենքով կարգավորվող սահմանափակումներ, ապա ինչու՞ մարիխուանայի դեպքում պետք է գործի բոլորովին այլ տրամաբանություն: Չեմ կարծում, որ մեր իշխանավորները մեր մասին ավելի անհանգստացած են, քան Կանադայի, Գերմանիայի, ԱՄՆ-ի առողջապահության ոլորտի մասնագետները իրենց քաղաքացիների: Ապաքրեականացնելը պետք է լինի այն առաջին քայլը, որը հող կնախապատրաստի վերահսկելի և կանոնակարգված դարձնել մարիխուանայի շրջանառությունը: Փաստը հետևյալն է՝ Հայաստանում վաճառվում է կասկածելի ծագմամբ և որակի մարիխուանա, որի 1 գրամի միջին արժեքը շուկայում 15-20 հազար դրամ է: Համեմատության համար նշենք, որ մեկ գրամ ոսկին մոտավորապես նույնքան արժե:
Միայն ներքին շրջանառությունից՝ պետության եկամուտները, ամենահամեստ հաշվարկներով, տարեկան կարող են աճել 300-500 մլն դոլարով: Իսկ ունի՞ մեր երկիրը այդ գումարի կարիքը՝ ունի: Կարելի՞ է այնպես կազմակերպել, որ հասարակության այն հատվածը, որը դա չի ընդունում, զերծ մնա և չառնչվի դրա հետ՝ կարելի է: Ինչու՞ չենք գնում այդ քայլին: Նախկին իշխանության պարագայում դա հասկանալի էր, որովհետև թմրանյութերի հիմնական մասի ներմուծումը գտնվում էր կոնկրետ մարդկանց բիզնես շահերի տիրույթում և օրինական դաշտ մտնելու շահագրգռվածություն չունեին: Այսօրվա իշխանությունները ունեն հանրային ֆանտաստիկ աջակցություն՝ մասնավորապես երիտասարդների շրջանում և կարող են այս հարցը լուծել ի շահ պետության:
Օրինակ Կանադան, որը դարձավ 2-րդ երկիրը, որը ամբողջությամբ օրինականացրեց մարիխուանայի օգտագործումը, իր քաղաքացիներին թույլատրում է տանը աճեցենել մինչև 4 թուփ, ձեռք բերել և պահել մինչև 30 գրամ չորացրած մարիխուանա: Վերջինիս ներմուծմամբ և վաճառքով երկրում զբաղվում են միայն լիցենզավորված կազմակերպությունները: Դժվար թե Կանադայի նման պետությունն իր քաղաքացիների առողջության մասին ունենա նման թերի պատկերացում և վերաբերմունք: Կանադայից բացի, մարիխուանան մասնակի օրինականացված է աշխարհի 30-ից ավել երկրներում, մասնավորապես՝
ԱՄՆ, Մեքսիկա, Պարագվայ, Բրազիլիա, Արգենտինա, Վենեսուելա, Իսպանիա, Պորտուգալիա, Մեծ Բրիտանիա, Բելգիա, Լյուքսեմբուրգ և այլն:
Ի՞նչն է տրամաբանական մեր դեպքում՝
- Վերացնել քրեական հետապնդումը մինչև 5 գրամ մարիխուանա պահելու կամ օգտագործելու համար: Սա աննախադեպ քայլ կլինի և կբարձրացնի երկրի գրավչության ինդեքսը, որը տուրիզմի համար կարևորագույն ցուցիչներից մեկն է: Ընդ որում այս ոլորտից եկած բազմամիլիոն եկամուտները հնարավոր է ուղղել առողջապահական և կրթական տասնյակ նախաձեռնությունների:
- Ինչպես ծխախոտի և ալկոհոլի պարագայում, այս դեպքում ևս մշակել խաղի հստակ կանոններ, այն է՝ հատկացնել հատուկ գոտիներ, որտեղ կենտրոնացված կլինեն ժամանցային բոլոր ֆորմատները:
- Լիցենզավորել դրանց ներմուծմամբ և վաճառքով զբաղվող կազմակերպություններին:
Համեմատության համար նշեմ, որ մեր հարևան Վրաստանը, որը իր ժամանակակից, կրեատիվ ու թրենդային նախաձեռնություններով միշտ մեկ քայլ առաջ է քայլել, նախատեսում է 2025թ-ին պետբյուջեի եկամուտները այդ մասով հասցնել մինչև կես միլիարդ դոլարի:
Հիմա նշեք խնդրեմ Հայաստանում մի ոլորտ, որը կարող է այսպիսի հավելյալ մուտքեր ապահովել: Սա ուղիղ խթան է հե՛նց տուրիզմի զարգացման տեսանկյունից: Այստեղ, իհարկե, մեծ աշխատանք ունեն իրավապահները: Եվ վերջում, ուղղակի՝ անբարոյականություն է այս հարցը կապել բարոյականության հետ: Մարդու ազատ և անկախ որոշումների երաշխավոր Սահմանադրությունը քաղաքացուն տալիս է ընտրության իրավունք: Եվ ուրեմն քաղաքացին պետք է հանգիստ ընտրություն կատարի իր նախընտրելի ալկոհոլի, ծխախոտի կամ մարիխուանայի տեսակի միջև:
