ԼՂՀ ստեղծման և լուծարման քրոնիկոն. իրավական է արդյո՞ք տեղի ունեցածը

2023թ․ սեպտեմբերի 28-ին Արցախի Ազգային ժողովի 22 պատգամավորների կողմից ընտրված նախագահ Սամվել Շահրամանյանը հրամանագիր ստորագրեց, ըստ որի՝ մինչև 2024թ․ հունվարի 1-ը լուծարվում են բոլոր պետական հիմնարկներն ու կազմակերպությունները, իսկ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը դադարում է գոյություն ունենալ։ Radar Armenia-ն ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ստեղծման իրավական հիմքերը, ինչպես նաև հանրային ներկապնակի տարբեր շերտերի և գործիչների գնահատականը հիմնահարցի առնչությամբ։

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ստեղծումը 

• 1989թ. դեկտեմբերի 1-ին Երևանում Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի և Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդի համատեղ նիստում ընդունվեց «Հայկական ԽՍՀ-ի և Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորման մասին» որոշումը,

• 1991թ. սեպտեմբերի 2-ին՝ «ԽՍՀՄ կազմից միութենական հանրապետության դուրս գալու հետ կապված հարցերի լուծման կարգի մասին» ԽՍՀՄ օրենքի հիման վրա, հռչակվեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը,

• 1991թ. դեկտեմբերի 10-ին ԼՂՀ-ում տեղի ունեցավ հանրաքվե, և ընտրական ձայնի իրավունք ունեցող 132․328 քաղաքացիներից քվեարկությանը մասնակցեց 108․736-ը (82.2%), 108․615 մարդ (քվեարկողների 99.89%-ը) «կողմ» քվեարկեց անկախությանը:

• 1992թ. հունվարի 6-ին ԼՂՀ Գերագույն խորհուրդն ընդունեց ԼՂՀ պետական անկախության հռչակագիրը և Լեռնային Ղարաբաղը հռչակեց անկախ հանրապետություն։

Հայաստանի դիրքորոշումը 

• 1990 թվականի օգոստոսի 23-ին Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի առաջին նստաշրջանում ընդունվեց հռչակագիր Հայաստանի անկախության մասին. Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը, արտահայտելով Հայաստանի ժողովրդի միասնական կամքը, հիմնվելով 1989թ․ դեկտեմբերի 1-ի «Հայկական ԽՍՀ-ի և Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորման մասին» Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի և Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդի համատեղ որոշման վրա, զարգացնելով 1918 թվականի մայիսի 28-ին ստեղծված անկախ Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդավարական ավանդույթները, խնդիր դնելով ժողովրդավարական, իրավական հասարակարգի ստեղծումը, հռչակում է անկախ պետականության հաստատման գործընթացի սկիզբը։

• ՀՀ Գերագույն խորհուրդը 1992թ․ հուլիսի 8-ին ընդունեց նաև որոշում, որով Հայաստանի համար անընդունելի է համարվում միջազգային կամ ներպետական ցանկացած փաստաթուղթ, որտեղ ԼՂՀ–ն նշված կլինի Ադրբեջանի կազմում։ 

Վերադառնալով ԼՂՀ նախագահ Սամվել Շահրամանյանի ստորագրած հրամանագրին, որով ԼՂՀ-ն 2024թ․ հունվարի 1-ից կդադարի գոյություն ունենալ, Radar Armenia-ն ներկայացնում է փաստի իրավական ու քաղաքական գնահատականները։ 

Ամբողջական նյութը կարող եք կարդալ, անցնելով հղումով՝ radar.am