««Զանգեզուրի միջանցքը» երթուղի է, որը Հայաստանի տարածքով Ադրբեջանը կմիացնի Նախիջևանին։ Նախագծին աջակցում են Ադրբեջանն ու Թուրքիան, իսկ Հայաստանը մտահոգություն ունի, որ այն կհանգեցնի սահմանների փոփոխությանը։ Այդ մտահոգությունները կիսում է Իրանը՝ «Զանգեզուրի միջանցքը» դիտարկելով որպես իր ազգային անվտանգության ու տարածաշրջանային ազդեցության պոտենցիալ սպառնալիք». գրում է Mehr-ը։
««Զանգեզուրի միջանցքի» շուրջ խոսակցությունները թեժացել են Ադրբեջանի և Ռուսաստանի նախագահների վերջին հանդիպումից հետո։ Ռուսաստանի նախագահն ուղղակիորեն չի անդրադարձել այդ հարցին, սակայն նրա այցից հետո զլմ-ներում տեղեկություններ են հայտնվել այն մասին, որ Պուտինն ու Ալիևն առանցքային պայմանավորվածություններ են ձեռք բերել տրանսպորտային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման վերաբերյալ։ Բացի այդ, ռուս պաշտոնյաները՝ ի դեմս ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովի և ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովայի, հայտարարում են, որ Մոսկվան աջակցում է Նախիջևան անարգել մուտք գործելու՝ Ադրբեջանի ծրագրին։
Ինչո՞ւ է Իրանը դեմ «Զանգեզուրի միջանցքին»։ Այն «կարմիր գիծ» է ԻԻՀ համար։ Միջանցքի ստեղծման վերաբերյալ Իրանի դիրքորոշումը մի քանի պատճառ ունի, որոնցից են՝
- «Զանգեզուրի միջանցքի» ստեղծմամբ Իրանը կկորցնի Հայաստանի հետ ընդհանուր սահմանը;
- Իրանը կկորցնի նաև դեպի Եվրոպա իր այլընտրանքային երթուղին, ինչպես նաև իր տարանցիկ նշանակությունը;
- Երթուղին Չինաստանը կկապի Եվրոպայի հետ, ինչը մարտահրավեր է Իրանի աշխարհառազմավարական առավելություններին։
Mehr-ին տված հարցազրույցում իրանցի քաղաքագետ և նախկին դիվանագետ Մոհսեն Փաքաինը հայտարարել է, որ Պուտինի՝ Ադրբեջան այցից հետո Ռուսաստանի դիրքորոշումը պետք է հստակեցվի. «Տպավորություն է, որ Պուտինի մեկնաբանություններից հետո «Զանգեզուրի միջանցքը» կբացվի, Իրանի հետ սահմանն անմիջապես կփոխվի, և երկիրը խնդիրներ կունենա Ռուսաստանի և Ադրբեջանի հետ: Քանի դեռ Ադրբեջանն ու Ռուսաստանը մեր բարեկամներն են, մենք, առաջին հերթին, պետք է ուշադիր ուսումնասիրենք իրավիճակը և բանակցենք Մոսկվայի և Բաքվի հետ։ Արևմտյան լրատվամիջոցները շահարկում են այդ թեման և փորձում սեպ խրել Ռուսաստանի և Ադրբեջանի հետ մեր հարաբերություններում»։
Քաղաքագետի խոսքով՝ Ռուսաստանը ձգտում է միջանցքն այնպես բացել, որ այն գտնվի ռուսական ուժերի վերահսկողության ներքո՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև 2020թ. հրադադարի համաձայնագրի դրույթներին համապատասխան։ Այդ հարցը Պուտինը բարձրացրել է Բաքվում։
Մեկնաբանելով այցը՝ Իրանի խորհրդարանի ազգային անվտանգության և արտաքին քաղաքականության հանձնաժողովի նախագահ Էբրահիմ Ազիզին ասել է. «Իրանը վճռականապես դեմ է միջանցքին։ Ըստ էության, «Զանգեզուրի» միջանցքը կեղծ է, և, ամենայն հավանականությամբ, այդ միջանցքի անվան տակ առկա են տարածաշրջանում Իրանի ռազմական և քաղաքական հզորության նվազեցմանն ուղղված ինչ-որ նախագծեր»։
ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպան Մեհդի Սոբհանին ևս վերահաստատել Է Թեհրանի դիրքորոշումը՝ ասելով, որ Իրանը դեմ չէ ապաշրջափակմանը, սակայն այդ գործընթացը պետք է տեղի ունենա ներգրավված երկրների ազգային իրավասության ներքո. «Մենք վստահ ենք, որ ամբողջ վերահսկողությունը պետք է իրականացնի Հայաստանը կառավարությունը՝ իր ինքնիշխանության շրջանակներում»,-գրում է Mehr-ը։
