«Հայաստանում 2023-ի առաջին կիսամյակում արյան շրջանառության համակարգի հիվանդություններից մահվան դեպքերը եղել են 6739»

ԵՊԲՀ ռեկտոր Արմեն Մուրադյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է․

«Հայաստանում 2023թ. առաջին կիսամյակում արյան շրջանառության համակարգի հիվանդություններից մահվան դեպքերը եղել են 6739, որը կազմում է ընդհանուր մահերի 54.0%-ը։

Սրտի համաշխարհային ֆեդերացիայի նախաձեռնությամբ՝ սկսած 1999 թվականից ամբողջ աշխարհում սեպտեմբերի 29-ը նշվում է որպես սրտի համաշխարհային օր: Ամեն տարի այս օրը կազմակերպվող միջոցառումների հիմնական նպատակն է սիրտանոթային հիվանդությունների կանխարգելման վերաբերյալ հանրության ևս մեկ անգամ իրազեկումը: Այս տարի սրտի համաշխարհային օրվա կարգախոսն է՝ «Օգտագործի՛ր սիրտը գործողության համար»։ Այն ընդգծում է սրտի առողջության բարելավման ուղղությամբ իրական միջոցառումների ձեռնարկման կարևորությունը՝ սկսած առանձին անձանց իրազեկելուց մինչև ազգային մակարդակում ավելի արդյունավետ քաղաքականության և ծրագրերի մշակումը:

Սիրտանոթային հիվանդությունները (ՍԱՀ) սրտի և արյունատար անոթների հիվանդությունների խումբ է, որը ներառում է կորոնար (պսակաձև) անոթների հիվանդությունը՝ հանգեցնելով սրտամկանի ինֆարկտի, գլխուղեղի անոթային հիվանդությունը՝ առաջացնելով կաթված, սրտի ռևմատիկ հիվանդությունը և այլ պաթոլոգիաները:

ԱՀԿ տվյալների համաձայն՝ ՍԱՀ-ը շարունակում են մնալ բնակչության մահացության և հաշմանդամության առաջնային պատճառը: Դրանց հետևանքով տարեկան մահանում է 17.9 միլիոն մարդ: Ընդ որում՝ միջին և ցածր եկամուտ ունեցող երկրներում գերակշռում են ԱԱՀ-ից վաղաժամ մահվան դեպքերը: ՍԱՀ-ից զարգացած 5 մահվան դեպքերից 4-ը պայմանավորված է սրտամկանի ինֆարկտով (ՍԻ) և կաթվածով, որոնց մեկ երրորդը՝ մինչև 70 տարեկան անձանց շրջանում:

Չնայած վերջին չորս տասնամյակների ընթացքում աշխարհում զգալիորեն նվազել է ՍԻ հիվանդացությունը, դիտվել նաև մահացության մակարդակի նվազում՝ 6.1-7.6%-ով, սակայն սրտային անբավարարության (ՍԱ) տարածվածության և մահացության մակարդակները շարունակում են մնալ բարձր: Ներկայում ամբողջ աշխարհում սրտի իշեմիկ հիվանդությունը համարվում է բնակչության վաղաժամ մահացության առաջատար պատճառներից մեկը: Համաձայն ԱՀԿ վիճակագրական տվյալների` ամբողջ աշխարհում ՍԻ-ի տարածվածությունը կազմում է շուրջ 23.3%: Հետազոտության տվյալները փաստում են, որ չախտորոշված ՍԻ-ի տարածվածությունը կազմում է մոտ 26.9%: Հիվանդությունը հիմնականում հանդիպում է մինչև 50 տարեկան անձանց շրջանում, տղամարդկանց մոտ՝ հատկապես երիտասարդ տարիքում, գերակշռում է՝ համեմատած կանանց հետ: Չնայած դաշտանադադարից հետո հիվանդության հաճախականությունը կանանց շրջանում գրեթե հավասարվում է տղամարդկանց:

Մահացության կառուցվածքի վերլուծությունը վկայում է, որ Հայաստանի տվյալները համադրելի են միջազգային ցուցանիշների հետ: Ըստ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի հրապարակման՝ 2023թ. առաջին կիսամյակում արյան շրջանառության համակարգի հիվանդություններից մահվան դեպքերը եղել են 6739, որը կազմում է ընդհանուր մահերի 54.0%-ը:
Բժշկական հանրությունը միակարծիք է, որ առողջ ապրելակերպը սիրտանոթային հիվանդությունների կանխարգելման և բուժման հիմքն է։ Այն ենթադրում է բալանսավորված սննդակարգ, վնասակար սովորություններից (ալկոհոլի չարաշահում, ծխախոտի օգտագործում) հրաժարում, բավարար ֆիզիկական ակտիվություն, ինչպես նաև կանխարգելիչ հետազոտություններ՝ ոչ վարակիչ հիվանդությունների վաղաժամ ախտորոշման նպատակով։ Բացի այդ, սիրտանոթային հիվանդությունների կանխարգելումը ներառում է մի շարք ցուցանիշների կանոնավոր հսկողություն, ինչպիսիք են մարմնի զանգվածի ցուցանիշը, արյան զարկերակային ճնշումը, արյան խոլեստերինի և գլյուկոզայի մակարդակը:
Սրտի համաշխարհային ֆեդերացիան տեղեկացնում է, որ սիրտանոթային հիվանդությունների առնվազն 80%-ը հնարավոր է կանխել հիմնական ռիսկի գործոնների հսկողության միջոցով՝ ծխախոտի և ալկոհոլի օգտագործում, ոչ առողջ սննդակարգ և անբավարար ֆիզիկական ակտիվություն: