Նաթանյահուն «դավագրգռում է» Էրդողանին, թուրք-իսրայելական բախում կլինի՞

Մինչ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանը նախապատրաստվում է ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների գործընկերների հետ Բրյուսելում քննարկել եվրոպական անվտանգության, Անկարա-Բրյուսել ռազմաարդյունաբերական ինտեգրացիայի եւ ուկրաինական կարգավորմանը վերաբերող հույժ կարեւոր հարցեր, ապրիլի 2-ին Սիրիայի պետական «Սանա» գործակալությունը տեղեկություն է տարածել, որ Իսրայելի օդուժը ռմբակոծել է Դամասկոսը: Ըստ աղբյուրի՝ թիրախ է ընտրվել Սիրիայի մայրաքաղաքի Բարզա շրջանում տեղակայված գիտա-հետազոտական կենտրոնը, որ «ռազմական նշանակություն ունի»: Այն, ինչպես նաեւ ավելի վաղ դարձյալ իսրայելական օդուժի կողմից ռմբակոծության ենթարկված ռազմական օդանավակայանները, զինապահեստները, հետախուզական նշանակության ենթակառուցվածքները ժառանգություն են մնացել նախկին վարչակազմից: Սիրիայի տարածքում ռազմական թիրախների խոցումը պաշտոնական Երուսաղեմը հիմնավորում է նրանով, որ «թշնամաբար տրամադրված վարչակազմի տրամադրության տակ մնալով՝ դրանք սպառնալիք կլինեին Իսրայելի անվտանգությանը»:

Այսպիսով, ակնհայտ է դառնում, որ Իսրայելը չի ճանաչում Սիրիայում հաստատված իշխանության օրինականությունը, քանի որ այն, ինչպես իսրայելցի փորձագետներն են համոզված, «շարունակում է մնալ ջիհադական», այսինքն՝ արմատական-իսլամական, որը Մերձավոր Արեւելքում հրեական պետությունը համարում է «սիոնիստական օկուպացիոն ռեժիմ»:

Սիրիայի նոր իշխանությունը միանշանակորեն վայելում է Թուրքիայի հովանավորությունը: Փաստացի այդ իշխանության դեմ Իսրայելի ձեռնարկած քայլերը խորքային իմաստով ուղղված են Թուրքիային:

Նույն օրը, երբ իսրայելական օդուժը ռմբակոծել է Դամասկոսը, Իսրայելի անվտանգության նախարար, աջ-ազգայնական Բեն-Գվիրը մի քանի տասնյակ աշխատակիցների ուղեկցությամբ այցելել է Արեւելյան Երուսաղեմ եւ «շրջագայել Ալ-Աքսա մզկիթի տարածքում»: Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունն այդ առթիվ վճռական բողոք է հայտնել: Ալ-Աքսա մզկիթը հավատացյալների համար թեեւ շարունակում է փակ մնալ, բայց համարվում է Արեւելյան Երուսաղեմում արաբական ներկայություն խորհրդանիշ, որտեղ իսրայելցի պաշտոնյաների մուտքը սահմանափակված է:

Դատելով Իսրայելի վարչապետ Նաթանյահուի վերջին օրերի քայլերից, նա տրամադրված է ամեն ինչ անել, որպեսզի «դավագրգռի» Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին: Երկու օր առաջ Նաթանյահուն Երուսաղեմի նստավայրում ընդունել է Հունաստանի վարչապետ Միցոտակիսին, կողմերը քննարկել են ամենատարբեր, այդ թվում նաեւ անվտանգության, ոլորտներում համագործակցության խորացման հետ կապված հարցեր: Վերադառնալով Աթենք, Հունաստանի վարչապետը խորհրդարանին տեղեկացրել է առաջիկա տարիներին ավելի քան 25 միլիարդ եվրոյի ռազմական ծախսեր կատարելու կառավարության ծրագրի մասին:

Ըստ իսրայելական աղբյուրների, Հունաստանը մտադրված է ստեղծել «Աքիլեսի վահան» անվանումն ստացած՝ հակաօդային պաշտպանության գերժամանակակից համակարգ: Ըստ երեւույթին, խոսքը վերաբերում է իսրայելական արտադրության «Երկաթե գմբեթ» եւ «Դավթի պարսատիկ» ՀՕՊ միջոցների գնմանը: Տարածաշրջանի միակ երկիրը, որի հետ Հունաստանի հարաբերությունները պատմականորեն բարդ են, Թուրքիան է: Եւ պարզ է, որ հունական «Աքիլեսի հավանն» ստեղծվում է առաջին հերթին Թուրքիայից պաշտպանվելու համար: Ընդ որում, ծրագրին մասնակից է դառնում նաեւ Իսրայելը, որի օդուժը Կատարի հետ միասին Հունաստանում համատեղ զորավարժություններ է անցկացնում:

Ասվածից, իհարկե, չարժե միանշանակ եզրակացության հանգել, որ թուրք-իսրայելական ռազմական բախում է հասունանում: Թուրքիան, համենայնդեպս, ՆԱՏՕ-ի անդամ է, Իսրայելը եւ Հունաստանը տարածաշրջանում ԱՄՆ-ի դաշնակիցներն են: Հավանական է, որ ծագած խնդիրները գտնեն դիվանագիտական կարգավորում: Բայց Թուրքիայի կողմից Սիրիայի տարածքում ռազմական ներկայությունը ծավալելու հավանականությունը չափազանց մեծ է: Իսկ դա հղի է Իսրայելի հետ «առերեսվելու» վտանգով: Իսրայելի վարչապետը, կարծես, Էրդողանին «մրցագորգ է հրավիրում»:

Թիվ 1 սյունակ, Վահրամ Աթանեսյան