Եթե վաղը հրադադար չէ

Մայիսի լույս 11-ի գիշերը Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը տեղական եւ օտարերկրյա լրագրողներին Կրեմլ է հրավիրել եւ հայտարարել, որ պատրաստ է Ուկրաինայի հետ առանց նախապայմանների բանակցություններ սկսել: Բանակցությունների նպատակ Պուտինը սահմանել է հակամարտության սկբնապատճառների հաղթահարումը եւ հավելել, որ այդ առթիվ Ռուսաստանի մոտեցումներն, «ինչպես ասում են՝ սեղանին են»:

Սա արդեն իսկ նախապայման է, Ռուսաստանի մոտեցումներն իրոք հայտնի են՝ Ուկրաինան պետք է Ղրիմը, Դոնեցկի, Լուգանսկի, Խերսոնի եւ Զապորոժիեի մարզերը ճանաչի ռուսաստանապատկան, կատարի սահմանադրական փոփոխություններ, կրճատի զինված ուժերը, արեւմտյան երկրները Կիեւին սպառազինություններ եւ տեխնոլոգիաներ չպետք է մատակարարեն եւ այլն:

Ռուսաստանի նախագահն անոնսավորել է Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հետ հեռախոսազրույցը, որի ընթացքում պետք է խնդրի, որ նա մայիսի 15-ին Ստամբուլում ռուս-ուկրաինական բանակցությունների հարթակ ապահովի: Պուտինը հիշեցրել է Ստամբուլում 2022 թվականի բանակցությունները, երբ փաստաթուղթն արդեն նախաստորագրված էր, բայց Ուկրաինան արեւմտյան ճնշման տակ այն «զամբյուղը նետեց»:

Ռուսաստանի նախագահի կեսգիշերային «պացիֆիզմն», անշուշտ, պայմանավորված է Կիեւում Մեծ Բրիտանիայի, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի եւ Լեհաստանի առաջնորդների հանդիպման արդյունքում տարածված հայտարարությամբ, որով Ռուսաստանին կոչ է արվում մայիսի 12-ին ուկրաինական ռազմաճակատներում առնվազն 30 օրով հրադադար հաստատել: Հակառակ դեպքում Եվրամիությունը ձեռնամուխ կլինի Ռուսաստանի դեմ նոր պատժամիջոցների սահմանմանը:

Ուկրաինայի նախագահ Զելենսկին արձագանքել է ուղղակի բանակցություններ սկսելու մասին Պուտինի առաջարկին, պատրաստակամություն հայտնել, բայց շեշտել, որ նախ պետք է հրադադար հաստատվի: Ռուսաստանի նախագահի արտաքին քաղաքականության հարցերով օգնական Ուշակովն իր հերթին ասել է, որ բանակցությունները պետք է հաշվի առնեն «ռազմաճակատի իրավիճակը»:

Ի՞նչ որոշում կընդունի Մոսկվան: Դատելով նախագահ Պուտինի հայտարարության կոշտ տոնայնությունից, նա պատրաստ չէ «այստեղ եւ այժմ» սկզբունքով դադարեցնել մարտական գործողությունները: Մյուս կողմից Կիեւը, որքանով հասկացվում է Զելենսկու հայտարարությունից, Ստամբուլ պատվիրակություն չի գործուղի, եթե ցամաքում, ծովում եւ օդում մարտական գործողությունները չդադարեն:

Եթե վաղը ռուս-ուկրաինական ռազմաճակատներում հրադադար չհաստատվի, եւ Ստամբուլում բանակցություններ չսկսվեն, ի՞նչ է սպասվում: Ուկրաինայում պատերազմը շարունակվում է արդեն չորրորդ տարին: Ռուսաստանցի եւ արեւմտյան որոշ փորձագետների նախնական տպավորությունը, որ ԱՄՆ նախագահը Կիեւին կստիպի ընդունել Ռուսաստանի բոլոր նախապայմանները, գործնականում, կարծես, չեն հաստատվում:

Եվրոպական քառյակը՝ Մեծ Բրիտանիան, Գերմանիան, Ֆրանսիան եւ Լեհաստանը խոստանում են շարունակել Ուկրաինային ռազմական աջակցությունը: Կեսգիշերային հայտարարությամբ Վլադիմիր Պուտինը կարեւորել է «սուվերեն քաղաքականություն վարող եվրապական երկրների մոտեցումը», բայց դա քաղաքական հնարք է՝ տպավորություն ստեղծելու, որ Եվրոպան միասնական չէ:

Կիեւում եվրոպական «քառյակը» հայտարարել է, որ Ուկրաինային աջակցության քայլերը կիրականացվեն Միացյալ Նահանգների հետ կոորդինացիայով: Իր հերթին ԱՄՆ նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ Ուիթկոֆն ասել է, որ Ռուսաստանին ներկայացվել է 22 կետից կազմված առաջարկությունների փաթեթ: Ռուսաստանի «մտահոգությունները» զգալի մասով ընդունվում են, բայց Վաշինգտոնը եւ եվրոպական առաջատար երկրները չեն կարող ճանաչել ուկրաինական տարածքների անեքսիան: Ռուսաստանին մնում է լրջագույն որոշում ընդունել. կամ հաստատվում է հրադադար, սկսվում է քաղաքական բանակցությունների փուլ, կամ պատերազմը շարունակվում է:

Թիվ 1 սյունակ, Վահրամ Աթանեսյան