Ի՞նչն է միավորում Գրենլանդիան, Վենեսուելան և Ուկրաինան

Դոնալդ Թրամփի անբարոյական ստախոսությունը և Եվրոպայի քրոնիկ թուլությունը

Ամերիկայի նախագահ Դոնալդ Թրամփի ստախոսությունը վաղուց այլևս չի ընկալվում որպես անձնական բնավորության գիծ։ Ինչպես գրում է բրիտանական The Guardian-ի հայտնի մեկնաբան Սայմոն Թիսդալը, այն դարձել է համակարգային վտանգ՝ միջազգային անվտանգության, ժողովրդավարության և համաշխարհային քաղաքական կայունության համար։

Washington Post-ի հաշվարկներով՝ Թրամփը իր առաջին նախագահական ժամկետում (2017–2021) արել է ավելի քան 30 500 կեղծ կամ մոլորեցնող հայտարարություն, օրական միջինում՝ շուրջ 21։ Երկրորդ ժամկետում, ըստ Թիսդալի, այդ վարքագիծը ոչ միայն չի մեղմվել, այլ դարձել է առավել կոպիտ և վտանգավոր։

Թրամփը հրապարակավ հայտարարել է, որ իր իշխանության միակ սահմանափակումը «իր սեփական բարոյականությունն ու բանականությունն» են։ Սա, ըստ հեղինակի, շատ բան է բացատրում. Թրամփը ինքն է իրեն համարում և՛ բարոյական չափանիշ, և՛ իրավական արբիտր։ Արդյունքում՝ իրականության հետ կապը խզվում է, իսկ հետևանքները դառնում են կործանարար՝ մարդկային կյանքերի, պետական ինստիտուտների և միջազգային վստահության համար։

Երեք ճգնաժամ՝ մեկ ընդհանուր արմատ

Թիսդալը առանձնացնում է երեք խոշոր միջազգային ճգնաժամ, որոնցում Թրամփի ստերը հանդես են գալիս որպես հիմնական ապակայունացնող գործոն։

Գրենլանդիա։ Թրամփը առանց որևէ ապացույցի պնդում է, թե Չինաստանի և Ռուսաստանի ռազմական նավերը «լցվել են» Գրենլանդիայի ափերը՝ փորձելով արդարացնել ԱՄՆ-ի կողմից կղզու վերահսկողություն հաստատելու գաղափարը։ Դանիայի իշխանությունները և հենց գրենլանդացիները այս հայտարարությունները բացահայտ սուտ են անվանում՝ ընդգծելով, որ կղզու ապագան կարող են որոշել միայն իր բնակիչները։

Վենեսուելա։ Վերջին տարիներին ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը երկրի նկատմամբ ուղեկցվել է կտրուկ հայտարարություններով, ապացույցներ չունեցող մեղադրանքներով և ուժի կիրառման փորձերով։ Թիսդալի գնահատմամբ՝ Վաշինգտոնի իրական նպատակը ժողովրդավարությունը չէ, այլ Վենեսուելայի նավթային ռեսուրսների վերահսկումը։ Սա վտանգավոր խաղ է, որը կարող է տարածաշրջանը ներքաշել երկարատև և արյունալի ճգնաժամի մեջ։

Ուկրաինա։ Թրամփը բազմիցս խոստացել է «24 ժամում ավարտել պատերազմը» Ռուսաստանի դեմ, սակայն այդ խոստումները մնացել են օդում։ Նրա երկիմաստությունը և հակասական հայտարարությունները թուլացնում են ՆԱՏՕ-ի և արևմտյան դաշնակիցների միասնական դիրքորոշումը՝ փաստացի օգնելով Կրեմլին շարունակել պատերազմը։

Եվրոպայի խնդիրը

Հեղինակը խիստ քննադատում է նաև Եվրոպային՝ նշելով, որ երեք դեպքերում էլ բացահայտ երևում են եվրոպական առաջնորդների և Եվրամիության ինստիտուցիոնալ թուլությունն ու պառակտվածությունը։ Այս համատեքստում Brexit-ը, ըստ Թիսդալի, այլևս պարզապես սխալ քաղաքական որոշում չէ, այլ վտանգավոր ռազմավարական ինքնավնասում։

Ընդհանուր գիծը մեկն է՝ միջազգային իրավունքի և պետությունների ինքնիշխանության անտեսում, ուժի քաղաքականության վերադարձ և ժողովրդավարական արժեքների խաթարում։ Թրամփիզմը, հեղինակի բնորոշմամբ, «քայքայիչ հիվանդություն է», որը թունավորում է այն ամենը, ինչին դիպչում է։

Ամփոփելով՝ Սայմոն Թիսդալը կոչ է անում ԱՄՆ-ի հասարակությանը և նրա եվրոպական դաշնակիցներին ավելի համարձակորեն ասել ճշմարտությունը իշխանությանը՝ նախքան միջազգային համակարգը կմտնի անդառնալի քաոսի փուլ։

Աղբյուր՝ The Guardian,
Սայմոն Թիսդալ