Հյութալի և համեղ խաղողը շատ տարածված է տարբեր երկրներում թեև այն նախընտրում է աճել այնտեղ, որտեղ տաք է, բայց ոչ շատ շոգ։ Խաղողից պատրաստվում են անհավանական քանակությամբ տարբեր ուտեստներ աղանդերներ և խմիչքներ։ Այս բույսը մշակում են գրեթե բոլոր երկրներում։ Կան դրա շատ տեսակներ, և բոլորն էլ բավականին տարբերվում են միմյանցից չափերով, համով և սննդանյութերի պարունակությամբ։
Հաստատվել է, որ հին եգիպտացիները խաղող են մշակել Նեղոսի ափերին դեռ մ.թ.ա. 6-րդ հազարամյակում։ Սննդանյութերի պարունակությամբ խաղողի միջուկը զիջում է այս հատապտուղի կեղևին։
Թարմ, բայց չլվացված խաղողը երբեմն թվում է թեթևակի սպիտակավուն։ Այդ փոշենման շերտը միկրոօրգանիզմների գաղութ է։ Բաց խաղողի սորտերը սննդանյութերի պարունակությամբ զիջում են մուգ սորտերին։
Մասնագետները խաղողի բոլոր բազմաթիվ տեսակները բաժանում են չորս խմբի՝ կախված հատապտուղների գույնից՝ կարմիր, վարդագույն, սև և սպիտակ։ Մաղադանոսն օգնում է խաղողի վազերին պաշտպանվել միջատներից այդ իսկ պատճառով այն հաճախ տնկվում է խաղողի այգիներում։ Խաղողի սորտերի քանակը անհաշվելի է նրանց թիվն այժմ մոտ 10-ից 20 հազար է։
Պատշաճ խնամքի դեպքում խաղողի վազերը կարող են աճել և պտուղ տալ հարյուրավոր տարիներ: Դրանցից ամենահինը դեռ աճում է Սլովենիայի Մարիբոր քաղաքում։
Հանրաճանաչ առանց կորիզ խաղողի տեսակները կարելի է բազմանալ միայն մարդու օգնությամբ: Խաղողի տերևները լայնորեն օգտագործվում են խոհարարության մեջ։ Երբեմն դրանք օգտագործում են կաղամբի փոխարեն։
Խաղողն ունի ցածր կալորիականություն և պարունակում է վիտամիններ ինչպիսիք են վիտամին C-ն և վիտամին K-ն: Բայց դրա հիմնական առավելությունը մեծ քանակությամբ հակաօքսիդանտների հատկապես ռեսվերատրոլի պարունակությունն է: Թարմ խաղողի կեղևի մեկ գրամում կա 50-ից 100 մկգ ռեսվերատրոլ։ Ինչպես գիտեք, ռեսվերատրոլը կանխում է քաղցկեղի և մի շարք քրոնիկ հիվանդությունների առաջացման վտանգը։
Խաղողը պարունակում է մի շարք հանքային նյութեր, որոնք անհրաժեշտ են ոսկորների ամրությունը պահպանելու համար՝ ֆոսֆոր, կալցիում, մագնեզիում, վիտամին K, կալիում։
Հղիության ընթացքում խորհուրդ է տրվում խաղող ներառել կանանց սննդակարգում, քանի որ այն ապահովում է պտղի մի շարք վիտամիններով, որոնք անհրաժեշտ են բոլոր օրգանների լիարժեք զարգացման համար։
Գրիգ Հակոբյան
