Տերիյակի սոուսի պատմությունը ավելի քան երկու հազար տարեկան է։ Նոդա փոքրիկ գյուղում երկու ընտանիք հիմնեցին սոուսներ արտադրող գործարան։ Գործարանի հիմնական խնդիրն էր ստեղծել սոուսի բաղադրատոմս, որը կարելի է ավելացնել ցանկացած ուտեստի մեջ։ Եվ ամենևին էլ զարմանալի չէ, որ այս սոուսը այդքան տարածված է դարձել ամբողջ աշխարհում։ Տերիյակի սոուսը բաղկացած է ավանդական բաղադրիչներից, ինչպիսիք են սոյայի սոուսը շաքարավազը, կոճապղպեղը և միրին բրնձի գինին։
Տերիյակի բառը թարգմանվում է որպես տապակած փայլ։ Իսկապես, երբ տապակվում է, կարամելացված սոուսը բառացիորեն պարուրում է մսի կտորները՝ դարձնելով դրանք փայլուն։ Տերիյակի սոուսի հիմնական բաղադրիչը՝ ճապոնական միրինը, ավելի քան մեկ դար օգտագործվում է արևելյան խոհարարական մասնագետների կողմից սոուսների, ապուրների և մարինադների պատրաստման համար։ Դասական միրինը պարունակում է առնվազն 14% սպիրտ, բայց խոհարարության մեջ օգտագործում են գինի ցածր ալկոհոլային պարունակությամբ: Այս բաղադրիչը քաղցրություն է հաղորդում մսին և ձկանը լրացնելով ճաշատեսակի համը:
Հետաքրքիր է, որ Տերիյակի սոուսի ումամի համը կոչվում է ասիական խոհանոցի հինգերորդ տարր Ումամի-ն հայտնաբերվել է 1908 թվականին ճապոնացի քիմիկոս Կիկունաե Իկեդայի կողմից, ով առաջինը ուշադրություն հրավիրեց այն փաստի վրա, որ որոշ ֆերմենտացված մթերքներ ունեն հատուկ համ, որը տարբերվում է աղի, թթու, դառը և քաղցր համից: Հզոր, երկարատև «մսային» համը ուժեղացնում է զգացողությունները ճաշի ժամանակ, ակտիվացնում է թքարտադրությունը և լայնորեն օգտագործվում է Արևելքում:
Նրանք ասում են, որ եթե ճաշատեսակի մեջ բավականաչափ ումամի կա, նրան պետք չէ աղ ավելացնել։ Բնական տեսքով ումամի են պարունակում է ծովամթերքը, սունկը, կանաչ թեյը։ Տերիյակի սոուսը բավականաչափ առողջարար է։ Այն խթանում է ախորժակը, լավացնում է մարսողական համակարգը և հանգստացնում նյարդային համակարգը։ Այն նաև հանում է սթրեսը, հոգնածությունը և նորմալացնում արյան ճնշումը։ Այն խորհուրդ են տալիս առողջ սնվելու ջատագովները։ Սոուսը շատ ցածր կալորիականություն ունի և իդեալական հավելում է տարբեր ճաշատեսակների համար:
Գրիգ Հակոբյան
