I. Հետաքրքրությամբ հետևեցի հրաշալի գիտնական, նյարդաբան Ստեֆան Գիլենիի բլոգում անցկացված հարցման արդյունքներին:
«Ի՞նչն է ստիպում ձեզ չափից շատ ուտել»,- նա հարցրեց իր հետևորդներին։ 1140 հոգուց
16%-ը պատասխանել է՝ «Քաղցը»։
- Սա կարող է վկայել այն մասին, որ մարդն օրվա ընթացքում այնքան զբաղված է, որ մոռանում է ուտել, արդյունքում երեկոյան այնքան քաղցած է լինում, որ չի կարողանում վերահսկել սննդի քանակը, իսկ հաճախ՝ որակը։ Շատ դեպքերում սա առօրյայի և կազմակերպման խնդիր է։ Իսկ դա ամենից հաճախ լուծվում է պարզ նախուտեստներով։ Դե, մի տոպրակ նուշ և մի քանի խուրմա կամ պանրով սենդվիչ և բանան, հիշեցնել ինքդ ձեզ թեյ խմել, իսկ եթե ժամանակ չկա, ապա սովորական ջուր: Քաղցը կմեղմի, իսկ ընթրիքի չափաբաժնի վերահսկումը ավելի հեշտ կլինի: Դե, այո, դուք պետք է պատրաստեք այս նախուտեստները: Դա կարող է տևել… հինգ րոպե: Եվ սա պետք է հիշել, երբ գնում եք սուպերմարկետ: Գնեք ապրանքներ ոչ միայն ճաշի համար, այլև փնտրեք հարմար բան խորտիկի համար: Եվ, այո, դրանք պետք է լինեն ամբողջական, բնական սնունդ: Թվում է, թե դժվար չէ։ Բայց, զարմանալիորեն, ոմանք հուսահատորեն դիմադրում են դրան: Այսպիսով, նրանք ասում են. «Ոչ! Ես ընդհանրապես սովոր չեմ ցերեկը ուտել։ Այն էլ հետս սնունդ պտտել: Ես ամբողջ օրը զբաղված եմ։ Շնչելու ժամանակ չկա»:
Ի՞նչի մասին է խոսում նման դիմադրությունը: Թերեւս «Փոփոխության վախ» պատնեշի ընդգրկման մասին։
Նա այնքան սովոր է դրան:
Առավոտյան չի նախաճաշում: Ինչո՞ւ։ Առավոտյան ախորժակ չկա և վերջ։
Ճաշի ժամին՝ միայն սուրճ և բուլկի, և նույնիսկ այդ ժամանակ ոչ միշտ: Օրվա ընթացքում ուտելու ժամանակ չկա՝ ճամփորդություններ, բանակցություններ, քաշքշուկ, ադրենալինը բարձրանում է: Իսկ երեկոյան նա սրբում է այն ամենը, ինչ դնում է իր կինը սեղանին, առանց նույնիսկ համը պարզելու՝ տապակած կարտոֆիլով տապակ, կոշիկի չափով մի երկու սթեյք, կես կարկանդակ և մեկ լիտր կոմպոտ։ Իսկ երեկոյի մնացած մասը վազում է դեպի սառնարան, հետո կվաս կխմի, հետո խոզապուխտի մի կտոր կկտրի։ Եվ սա նաև հուզմունք է նրա համար. ստամոքսում հարմարավետ ծանրություն, հանգիստ հանգիստ վիճակ՝ մեկօրյա վազքից հետո. նա այնքան սովոր է դրան: Բայց, անիծյալ, ավելորդ քաշ, ճնշում, արյան գլյուկոզա նորմալից բարձր և այրոց… բժիշկն ուղարկեց սննդաբանի մոտ: Եվ նա վախենում է ինչ-որ բան փոխել։
«Փոփոխության վախը», կարծում եմ, ամենադժվար պատնեշն է։
2. Ի դեպ, սննդային նյութերից կախվածությունը հաղթահարած մարդը երբեք չպետք է սոված մնա։ Մասնագետները զգուշացնում են այս մասին, երբ նրանք վերցնում են քաշի կորստի/վերականգնման իրենց ծրագրերը: Ցածր կալորիականությամբ դիետաները և ծոմապահության օրերը հարմար չեն նման մարդկանց համար, և շատերի համար նույնիսկ ընդհատվող ծոմապահությունը հակացուցված է. նման պրակտիկան կարող է փլուզում առաջացնել:
3. Երեկոյան ուժեղ քաղցը կարող է նշանակել նաև, որ մարդը օրվա ընթացքում ուտում է հագեցման ցածր գործակից ունեցող սնունդ։ Այո, որոշ ուտեստներ ավելի լավ են հագեցնում, քան մյուսները, անկախ դրանց կալորիականությունից, դրան նպաստում է դրանց բաղադրությունը:
- Այստեղ կարևոր է հիշել, որ քաղցը դեռևս ազդանշան է, որ օրգանիզմը սննդարար նյութերի պակաս ունի: Այնուամենայնիվ, քաղցը հագեցնելուց հետո ուտելուց հրաժարվելը արվեստ է, որը պետք է սովորել մեր ժամանակներում:
Քաղցը հագեցնելու պահը ազդանշան է, որ բավականաչափ նյութեր են ստացվել։ Այն ամենը, ինչ ուտում է այս չափից ավելին, մարմինը ուղարկում է պահեստավորման ճարպային պահեստներում: Մարդիկ, ովքեր միշտ նկատի ունեն դա, կիրառում են սովի կշեռքը և փորձում են չհասցնել իրենց ամենաներքևի նշագծին, որպեսզի չկորցնեն վերահսկողությունը, ավելի հեշտ է նորմալ քաշը պահել։
Ընդհանուր առմամբ դա հետևյալն է.
Կանոն թիվ մեկ. «Մի կեր, եթե սոված չես, երբեք ոչինչ»: Այն ամենը, ինչ ուտվում է քաղցը հագեցնելու պահից հետո, կվերածվի ճարպի։
Կանոն թիվ 2. «Ձեզ մի հասցրեք քաղցի սանդղակին, որպեսզի չկորցնեք վերահսկողությունը ձեր ուտածի քանակի և որակի վրա»:
II. Շատ ուտելու հաջորդ պատճառը
«Գայթակղություններ»-ը մասնակիցների 30%-ի պատասխանն է.
Ուշադրություն դարձրեք, որ գրեթե երկու անգամ ավելի շատ են «գայթակղությունների» պատասխանողները, քան «քաղցը» պատասխանողները:
Քաղցը ձեր անձնական խնդիրն է, և դուք ինքներդ կարող եք լուծել այն։
Գայթակղություններն ավելի դժվար են։ Նրանք իրենք են քեզ գտնում:
Ռեստորանում մեծ չափաբաժինը լուրջ գայթակղություն է։ Այն էլ վճարել եք դրա համար:
Նվերների տուփ շոկոլադը նույնպես, հո չեք թողնի կորչի։
Խոհարարական հաղորդումը հեռուստացույցով կամ նոր շոկոլադե սալիկի գովազդը նախքան ֆիլմի սկսվելը հուշում է ձեզ նորից վազել սառնարան:
Գործընկեր, ով անընդհատ կարկանդակներ ու բլիթներ է բերում։
Քաղցրավենիքի խանութի ցուցափեղկ ձեր տան դիմաց:
Աշխատանքի մոտ գտնվող հացի փռից եկող նոր թխած հացի հոտը։
Ընդհանուր թեյախմություն աշխատավայրում:
Տոնական սեղան։
Եթե դուք գայթակղվում եք գործընկերոջ բլիթներով, ապա իմաստ չկա ինքներդ ձեզ նախատելու: Ավելի լավ է գիտակցել այս գայթակղության լրջությունը։ Հիշեցրեք ինքներդ ձեզ, որ դուք, ի վերջո, ռոբոտ չեք: Դուք կենդանի մարդ եք՝ ձեր թուլություններով և կախվածություններով և համապատասխանաբար արձագանքում եք գայթակղություններին: Եվ… մշակեք ռազմավարություն՝ ինչպես խուսափել դրանից հաջորդ անգամ:
Դուք պետք է լավ իմանաք ձեր անձնական գայթակղությունները։ Ինչպես նաև սիրելիների գայթակղությունները, նրանց, ում ցանկանում եք օգնել կամ գոնե չվնասել:
Հետաքրքիր է, որ ճաշատեսակների տեսքն ու բույրը վաղուց ինձ վրա չեն ազդել. ես ազատվել եմ այդ սովորությունից։
Բայց, ինչպես պարզվեց, շատ տարիներ անց խոսակցության մեջ իմ սիրելի քաղցրավենիքի մասին հիշատակումները դեռևս ազդում են ինձ վրա: Այսպես կոչված լսողական գայթակղությունները. Դեռ երեկ լսեցի Պելևինի նոր գիրքը, այնտեղ նշվեց մարշմալոուն։ Եվ դրանից հետո ես մի քանի անգամ հիշեցի այս վայրը և բուն մարշմալոն։ Եվ ես սա հասկացա.
Այո, ես կախվածություն ունեցող քաղցրակեր եմ՝ կապված վիճակում: Եվ ես դեռ արձագանքում եմ լսողական գայթակղություններին: Գիրքը լսեցի քայլելիս, մի տարածքում, որտեղ ռուսական խանութներ չկան, այսինքն՝ այնտեղից մարշմալոու չես կարող գնել։ Բայց ահա թե ինչն է հետաքրքիր. եթե այն պահին, երբ ականջակալներիս մեջ ընթերցողի ձայնը ասեր այս մարշմալոն, ես լինեի խանութի դիմաց, որտեղ այն կլիներ պահեստում, ապա… Դե, ասենք, ես ստիպված կլինեի լուրջ բան անել. կամքի ուժ դրսևորել՝ անտեսելու ձայնը, որը շշնջում է. «Դուք այսքան տարի քաղցրավենիք չեք կերել: Դուք արդեն ապացուցել եք, որ կարող եք հաղթահարել․․»
Գիտե՞ք ձեր գայթակղությունները: Ինչի՞ն է ձեզ համար դժվար դիմադրել:
Վերադառնալով նյարդաբան Ստեֆան Գիլենիի հարցմանը.
16%-ը որպես չափից շատ ուտելու պատճառ նշել է «Քաղցը»։ (Ոչ, միայն մտածեք: Միայն 16%-ն է չափից շատ ուտում սովից):
30% – անվանեցին «Գայթակղություններ»:
44%-ը նշել է հոգեբանական պատճառներ՝ սթրես, դեպրեսիա, հույզերի դեմ պայքարելու անկարողություն:
Իսկ 10%-ն անվանել է խորհրդավոր «Ուրիշը»:
Հեղինակ՝ Եվգենիա Գորաց, լիցենզավորված սննդաբան (ԱՄՆ)։
Թարգմանեց՝ Աստղ Խաչատրյանը
