Մենք՝ ներքոստորագրողներս, Հայաստանի իշխանություններից պահանջում ենք արտաքին քաղաքականության օրակարգում ներառնել եւ բանակցային գործընթացի շրջանակում պարտադիր քննարկման առարկա դարձնել Արցախի ժողովրդի՝ միջազգային երաշխիքներով Արցախ վերադառնալու հավաքական իրավունքն իրացնելու պահանջը,- հայտարարել են Արցախի Ազատ հայրենիք-ՔՄԴ դաշինքը, Հայ հեղափոխական դաշնակցության արցախյան կառուցը, Արդարություն եւ Արցախի ժողովրդավարական կուսակցությունները:
Սա քաղաքական այն «խոհանոցն» է, որտեղ մշակվել է Արցախի Ազգային ժողովի 2022 14-ի Հայտարարությունը, որ Արցախի համար միայն մեկ՝ անկախ պետության կարգավիճակն էր ընդունելի համարում, Հայաստանի իշխանությանն արգելում Ադրբեջանի հետ բանակցություններում քննարկել Արցախի կարգավիճակի հետ կապված որեւէ հարց: Հայտարարությունն ընդունվել է ի պատասխան Նիկոլ Փաշինյանի, ով Ազգային ժողովում ասել էր, թե Արցախի կարգավիճակի հարցում նշաձող իջեցնելու դեպքում հնարավոր է միջազգային կոնսոլիդացիա ապահովել:
Կստացվե՞ր, թե՞՝ ոչ, այլ հարց է, բայց որ Արցախի Ազգային ժողովը մերժել է «Արցախը երբեք չի լինելու Ադրբեջանի կազմում» դիրքորոշմանը ցանկացած այլընտրանք՝ կատարված եւ պատմության համար արձանագրված փաստ է:
Եւ շատ զարմանալի է, որ Արցախի հարցով միջազգային հանձնախումբ ստեղծող նույն կուսակցություններն այսօր Հայաստանի իշխանություններից են պահանջում բանակցություններում բարձրացնել հավաքական վերադարձի իրավունքի իրացման պահանջը:
Իսկ ի՞նչ է անում նախկին արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանի գլխավորած հանձնախումը: Խոփը քարի՞ն է առել: Եկել է ձախողման համար պատասխանատվությունը դարձյալ Հայաստանի իշխանությունների վրա բարդելու ժամանա՞կը: Դժվար է կողմնորոշվել: Բայց չէ՞ որ Արցախի բնակչությունը տեղում էր, ՌԴ զորախումբը՝ նույնպես, նույնն էր նաեւ Ադրբեջանը:
Ինչու՞ անցյալ տարի այս օրերին Ստեփանակերտը մերժեց Իլհամ Ալիեւի աշխատակազմի հրավերը, չլիազորեց մեկին՝ Ալիեւի ներկայացուցչի հետ նստելու բանակցությունների սեղանի, քննարկելու անվտանգության երաշխիքների, իրավունքների, քաղաքացիական եւ քաղաքական իրավունքների հետ կապված հարցեր:
Բանակցություններն այսօր Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ են: Չկա ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահություն, ֆորմալ առումով չկա միջնորդ կառույց, երկիր: Հայաստանի իշխանություններից պահանջել, որ օրակարգ բերի բռնատեղահանված մարդկանց կոլեկտիվ վերադարձի իրավունքի իրացման պահանջը, նշանակում է առաջադրել պայմանավորվածությունները չեղարկելու, ամեն ինչ զրոյական կետից սկսելու խնդիր:
Հայտարարությունն ստորագրած քաղաքական ուժերը քաջ գիտեն, որ Երեւանը նման ռեսուրս չունի:Բայց հեղինակել են տեքստ, հրապարակել եւ տպավորություն են ստեղծում, թե իրենք բռնատեղահանվածների արդար դատի պահապան են, Հայաստանի իշխանությունը՝ ոչ:
Տեքստն ստորագրել են նաեւ Հայաստանի Ազգային ժողովի ընդդիմադիր խմբակցությունները, մի քանի կուսակցություններ եւ շարժումներ: Հայաստանի իշխանություններին պահանջ ներկայացնելու իրավունք նրանք ունեն, ներկայացնում են երկրի քաղաքական համակարգը, հանրային շրջանակներ:
Իսկ ի՞նչ իրավունքով են Արցախի քաղաքական ուժերը Հայաստանի իշխանությանը պահանջ ներկայացնում: Հայաստանի իշխանությունը հաշվետու է նաեւ ընդդիմադիր ուժերին քվեարկած քաղաքացիների, բայց ոչ՝ Արցախի կուսակցությունների առաջ:
Նրանք ունեն մի հնարավորություն՝ գումարել Ազգային ժողովի նիստ, ընտրել Ադրբեջանի հետ բանակցող խումբ, որոշարկել քննարկվելիք հարցերի շրջանակը, բանակցողներին տալ համապատասխան մանդատ եւ այդ մասին պաշտոնապես ծանուցել միջազգային հանրությանը եւ Բաքվին:
Վահրամ Աթանեսյան
