Իրանը և Ռուսաստանը դաշնակիցներ չեն

«Նյու-Յորք թայմսը» ծավալուն հոդվածով անդրադարձել է Հարավային Կովկասի իրավիճակին:

Ամերիկյան պարբերականը մեջբերել է Հայաստանում Իրանի դեսպան Սոբհանիին, որ ասել է.

«Մի շարք հարցերում մենք Ռուսաստանի հետ տարաձայնություններ ունենք, կան նաեւ ընդհանուր շահեր, բայց դա չի նշանակում, թե մենք դաշնակիցներ ենք»:

Իսլամական հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Աբաս Արաղչին օրերս ասել է, որ Թեհրանը պատրաստ է Եվրոպայի հետ քննարկել Ռուսաստան-Իրան հարաբերությունները:

Փորձագետներից շատերը համարում են, որ դա «գործարքի առաջարկություն է. եթե Եվրամիությունը, Արեւմուտքը վերացնեն պատժամիջոցները, ապա Իրանը կվերանայի Ռուսաստանի նկատմամբ քաղաքականությունը»:

«Նյու-Յոքր թայմսի» հեղինակը մեջբերել է Հայաստանում Եվրամիության դիտորդական առաքելության բարձրաստիճան ներկայացուցչին, որ ասել է, թե ի տարբերություն Ռուսաստանի եւ Ադրբեջանի, Իրանն իրենց առաքելության նկատմամբ բացասական տրամադրվածություն չունի:

Արեւմտյան դիվանագիտական աղբյուրներից էլ հայտնի է դարձել, որ Հարավային Կովկասի ապագա ստատուս-քվոյի նկատմամբ Իրանի եւ եվրոպական առաջատար երկրների մոտեցումները «բավական համարժեք են»։

Օգոսոտսին ռուս-իրանական հարաբերությունները հասան լարվածության բարձրակետին, երբ հայտնի դարձավ, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Բաքու պետական այցի շրջանակներում այդ հարցը քննարկել է:

Իրանցի մի շարք պաշտոնյաներ սպառնացին, որ Ռուսաստանի հետ ռազմավարական համագործակցության պայմանագիր չի ստորագրվի, եթե Մոսկվան շարունակի պնդել այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» գործարկման իր տարբերակը:

Ռուս-իրանական պայմանագիր առայսօր ստորագրված չէ, հայտնի չէ, թե երբ կստորագրվի:

Իրանի նախագահ Փեզեշքիանը հրաժարվել է մասնակցել Կլիմայի հարցերով ՄԱԿ-ի միջազգային խորհրդաժողովին եւ Բաքու չի այցելել:

Նոյեմբերի 13-ին Բաքվում կայացել է Ռուսաստանի վարչապետ Միշուստինի եւ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը հանդիպումը:

Մինչ այդ ՌԴ վարչապետը պատվիրակության ընդլայնված կազմով հանդիպել է ադրբեջանցի պաշտոնակից Ասադովի հետ: Ի թիվս այլ հարցերի, քննարկվել է նաեւ «Հյուսիս-հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի թեման: Այդ հաղորդուղին նախատեսում է Ռուսաստանը կապել Պարսից ծոցի նավահանգիստներին եւ Հնդկական օվկիանոսին:

Խնդիրը քննարկվում է մեկ տասնամյակ, բայց գործնական քայլեր դեռեւս չեն արվել: Երկաթուղային հաղորդակցությանը չի հերիքում Իրանի տարածքում 162 կիլոմետր երկարության Ռեշտ-Աստարա հատվածը, որի կառուցման մեկնարկն ամեն տարի հետաձգվում է:

Իրանին պետք են ներդրումներ, պատժամիջոցների վերացում, որ թույլ կտան զարգացնել տնտեսությունը, լուծել սոցիալական բազմաբնույթ հարցեր:

Ռուսաստանի հետ ռազմավարական համագործակցության մասին պայմանագիրն Իրանին ոչինչ չի տալիս: Ռուսաստանը ոչ մի կերպ չի օգնել Իրանին՝ հաղթահարելու իսրայելական հրթիռային հարձակումը:

Իրանի տնտեսական զարգացմանն օժանդակելու ցանկություն եւ հնարավորություն Ռուսաստանը չունի:

Մի իրավիճակում, երբ ԱՄՆ-ում վարչակազմ է փոխվում, երբ Իսրայելում սպասում են, որ հանրապետական Թրամփն Իրանի դեմ ավելի կոշտ քաղաքականություն կնախաձեռնի, Թեհրանը, բնականաբար, չի կարող Մոսկվայի հետ պայմանագիր ստորագրելու դիմաց ճակատային դիմակայության գնալ հավաքական Արեւմուտքի հետ:

Ինտրիգն այստեղ նրանում է, թե ինչու՞ մենք Ռուսաստանի հետ դաշնակից չենք,, բացահայտումն արել է Հայաստանում Իրանի դեսպանը: Սա լուրջ վերլուծության ենթակա թեմա է: Հայաստանը չի կարող իրեն մի ծայրահեղությունից միանշանակորեն անցնել մյուսին:

Ռուս-իրանական հարաբերությունները պատմականորեն բարդ են, բայց քաղաքական նպատակահարմարության սկզբունքը ոչ ոք չի բացառել: Այդ հարաբերությունները վաղը կարող են լինել իրոք դաշնակցային: Հայաստանի խնդիրն է՝ չմիջամտել ռուս-իրանական հարաբերություններին, երկու կողմի հետ կառուցել բացառապես իր ազգային շահերից բխող արդյունավետ եւ գործնականորեն կանխատեսելի կապեր:

Թիվ 1 սյունակ, Վահրամ Աթանեսյան