Էրդողանը կփակի՞ դեպի Իսրայել ադրբեջանական նավթի «խողովակը»

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեպ Թայիփ Էրդողանը հաստատել է, որ ինքն է խոչընդոտել Իսրայելի նախագահ Իցհակ Հերցոգի Բաքու այցը: Վերջինս ծրագրել էր Կլիմայի հարցերով ՄԱԿ-ի միջազգային խորհրդաժողովի առթին օգտագործելով նոյեմբերի 19-ին այցելել Ադրբեջանի մայրաքաղաք եւ «քաղաքական հանդիպումներ ունենալ»:

Ենթադրվում է, որ նա պետք է բանակցություններ վարեր առաջին հերթին Ադրբեջանի նախագահի հետ:

«Մենք խզել ենք Իսրայելի հետ հարաբերությունները, որքան էլ մեր որոշ կուսակցություններ այլ բան ասեն, դա այդպես է»,- հայտարարել է Թուրքիայի նախագահը՝ Մեծ քսանյակի գագաթաժողովից հետո լրագրողների հետ հանդիպմանը եւ ավելացրել. «Մենք Իսրայելի նախագահին օդային տարածք չենք տրամադրել, որպեսզի այցելի Բաքու: Մենք ասել ենք, որ գոյություն ունեն այլ երթուղիներ, թող օգտվեն դրանցից: Իսկ դրանից հետո նա մեկնել է, թե ոչ՝ ինձ հայտնի չէ»:

Վերջին դիտարկումն, իհարկե, դիվանագիտական այլասացություն է: Թուրքիայի նախագահը հազիվ թե տեղյակ չէ, որ Իցհակ Հերցոգը Բաքու չի մեկնել, Իլհամ Ալիեւի հետ ծրագրված հանդիպումը չի կայացել: Ի՞նչն է Էրդողանին դրդել, որ խոչընդոտի Իսրայելի եւ Ադրբեջանի նախագահների բանակցություններին՝ կարելի է ենթադրել:

Բայց տվյալ դեպքում հետաքրքիր է այլ բան. իսկ Թուրքիան Ադրբեջանից Իսրայել թռիչքների համար օդային տարածք տրամադրու՞մ է: Խոսքն, անշուշտ, ուղեւորատար թռիչքների մասին չէ, այլ՝ ռազմա-տրանսպորտային: Ադրբեջանի ռազմա-օդային ուժերում հաշվառված է առնվազն երեք տրանսպորտային ինքնաթիռ:

Դիտորդները բազմիցս են արձանագրել Իսրայելից Ադրբեջան այդ ինքնաթիռների թռիչքները, որ անցնում են Թուրքիայի, ապա Վրաստանի օդային տարածքով: Առանձնակի ինտենսիվ թռիչքներ Ադրբեջանն իրականացրել է Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության դեմ ահաբեկչական պատերազմին նախորդած շաբաթներին:

Եթե Թուրքիայի համար Իսրայելի նախագահի Բաքու այցը ցանկալի չէր, եւ Էրդողանն անձամբ է որոշել նրա ինքնաթիռի թռիչքի համար օդային միջանցք չհատկացնել, ապա նույն արգելքը տարածվում է նաեւ Ադրբեջանի ռազմա-տրանսպորտային ինքնաթիռների վրա՞: Իսկ գուցե իրավիճակի փոփոխությունն Իսրայելին ստիպի ռազմական աջակցություն խնդրել Ադրբեջանի՞ց: Ի՞նչ երաշխիք ունի Թուրքիան, որ Իսրայելն Ադրբեջանից սպառազինություններ չի ստանում եւ դրանք Գազայում կամ Լիբանանի հարավում պաղեստինցի արաբների դեմ չի օգտագործում:

COP29-ի շրջանակներում ակցիա է իրականացվել, որտեղ բարձրացվել է «Վերջ տալ ցեղասպան ռեժիմին վառելիքի վաճառքին» բովանդակությամբ պաստառ:

Ակնարկն ակնհայտորեն վերաբերում է Ադրբեջանին, որ Իսրայելի նավթի հիմնական մատակարարն է: Բայց չէ՞ որ գործարքն իրականացվում է Թուրքիայի Ջեյհան նավահանգստից, թուրքական լցանավերի միջոցով: Էրդողանը պատրա՞ստ է ադրբեջանական նավթի իսրայելական «խողովակը փակել»:

Թիվ 1 սյունակ, Վահրամ Աթանեսյան