«Ոմանք ժամանակից շուտ «հուղարկավորել էին» Ռեջեպ Թայիփ Էրդողանին եւ հավերժ հավատարմության երդում տվել Վլադիմիր Պուտինին, իսկ Էրդողանը մեկ շաբաթում Պուտինին հեռացրեց Սիրիայից եւ Միջերկրական ծովից»,- ֆեյսբուքյան գրառում է կատարել Միլլի մեջլիսի նախկին պատգամավոր Գյուլթեքին Հաջիեւան (Հաջիբեյլի):
Ավելի վաղ «Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատ» ընդդիմադիր կուսակցության առաջնորդ Ալի Քերիմլին իր դեմ դատական նիստից առաջ ինքնաբուխ հանրահավաքի մասնակիցների ուշադրությունը հրավիրել է Սիրիայի իրադարձությունների վրա եւ ասել, որ «բռնապետության եւ դինաստիական իշխանության դարաշրջանն ավարտվում է»:
Օգոստոսի 18-ին, երբ սկսվել էր Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի Բաքու երկօրյա պետական այցը, «Մուսավաթի» առաջնորդ Իսա Գամբարն «Ազատություն» ռադիոկայանի ադրբեջանական ծառայությանը հարցազրույցում միանշանակորեն ձեւակերպել է, որ դա «Ադրբեջանի ազգային-պետական շահերի դեմ է»:
Այդ բնորոշումը նրան շատ թանկ արժեցավ. Խորհրդարանական արտահերթ ընտրություններում «Մուսավաթի» առաջադրած քսանհինգ թեկնածուներից եւ ոչ մեկը պատգամավոր չընտրվեց:
Դեկտեմբերի 5-ին Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը գումարել է Ազգային անվտանգության խորհրդի նիստ, որի արդյունքներով տարածված պաշտոնական հաղորդագրության վերջին կետը վերաբերում է Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ հարաբերությունների կարգավորմանը: Թուրքիան «ցանկանում է որ բանակցություններում դրական տեղաշարժերը հանգեն խաղաղության պայմանագրի, որ համապատասխանում է տարածաշրջանի բոլոր կողմերի շահերին»:
Կարելի՞ է հասկանալ, որ Անկարան հասկացնում է, որ հայ-ադրբեջանական չկարգավորվածությունն իր համար «այլեւս անցանկալի բեռ է»:
Մոտ երկու շաբաթ առաջ քաղաքագետ Զարդուշտ Ալիզադեն MeydanTV-ի կայքում հրապարակախոսական ոճի հոդված է հեղինակել, որտեղ ժողովրդա-խոսակցական լեզվով ներկայացրել է հայ-ադրբեջանական կարգավորման հարցում թուրք-ադրբեջանական «երկխոսությունը»:
Ըստ այդմ, Թուրքիան ասում է. «Հայաստանի սահմանադրության նախաբանում Ղարաբաղի մասին ինչ գրված է՝ թող այդպես էլ մնա, դա գործնական նշանակություն չունի»:
Կա՞ թուրք-ադրբեջանական նման «բանավեճ», թե հեղինակը միայն ենթադրում է, որ Թուրքիան «մի օր կարող է Հայաստանի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել, բացել սահմանը եւ դրանով փակել Եվրամիության, Միացյալ Նահանգների եւ այլ երկրների կողմից հայկական հարցն իր դեմ օգտագործելու հնարավորությունը»,- ինչպես նա է ձեւակերպել՝ դժվար է կողմնորոշվել:
Բայց եթե Գյուլթեքին Հաջիեւան ֆեյսբուքյան գրառման ենթատեքստով ծաղրում է Ալիեւին, ընդդիմադիր կուսակցության առաջնորդը՝ գնահատում, որ նրա «ռուսահպատակությունը» հակասում է Ադրբեջանի ազգային-պետական շահերին, իսկ մյուսն ակնարկում, որ Բաքվում էլ կարող են «բռնապետության եւ դինաստիական իշխանության դեմ ապստամբել», ապա, թերեւս, կարելի է զգուշորեն ենթադրել, որ Անկարա-Բաքու հարաբերություններում միջազգային քաղաքականության «օրակարգի տարընթերցում», այնուամանայնիվ, կա:
Իրավիճակի «նրբությունն» այն է, որ Իլհամ Ալիեւի «ռուսահպատակությունը» կամ ռուս-ադրբեջանական ռազմավարական-դաշնակցային համագործակցությունն Ադրբեջանում սոցիալ-քաղաքակրթական հիմք չունի: Ադրբեջանական հանրությունը գերակշիռ մեծամասնությամբ, եթե ոչ՝ ամբողջությամբ Ռուսաստանը համարում է թշնամի:
Նույն մենթալիտետն իշխում է նաեւ Թուրքիայում: Էրդողանը, կարծես, գնահատել է Ռուսաստանի հետ ավելի սերտ հարաբերությունների վտանգավորությունը կամ համոզված է, որ Մոսկվայից հնարավորն արդեն ստացել է եւ «ժանիքներ է ցուցադրում»:
Այդ «ճակատում» Իլհամ Ալիեւը նրա զինակիցը չէ գոնե այս փուլում:
Անշուշտ, դրանից չի հետեւում, թե Անկարան եւ Բաքուն «սառցե դարաշրջան են մտել» կամ Էրդողանն Ալիեւի նկատմամբ անցնելու է «ձեռքերի ոլորման քաղաքականության»: Բայց քաղաքականության մեջ ոչինչ բացառելի չէ, իսկ նվազագույն հնարավորությունը հաճախ գործնական ավելի մեծ կարեւորություն է ունենում, քան ավանդական պատկերացումների վրա կառուցված «հավանականության տեսությունը»:
Թիվ 1 սյունակ, Վահրամ Աթանեսյան
