Երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն էլ, պարզվում է, տեղյակ է 2019 թվականին «ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների կողմից ներկայացված» ԼՂ կարգավորման առաջարկությանը, որ «Հայաստանը մերժել է»: Փորձագետ Թաթուլ Հակոբյանը գրել է, որ ինքն էլ է տեղյակ այդ առաջարկությանը, եւ այն ավելի վատն է, քան 1997թ. «փաթեթայինը» եւ «փուլայինը», որ Քոչարյանը մերժել է:
Թաթուլ Հակոբյանն արդարացիորեն հարցնում է՝ ի՞նչ իմաստ ուներ քառորդ դար վատնել, Քոչարյանն ինչու՞ է մերժել «փաթեթային» եւ «փուլային» տարբերակները:
Երկրորդ նախագահի գրասենյակն, ամենայն հավանականությամբ, այդ հարցադրմանը չի արձագանքի կամ իր ոճով «կծաղրի» եւ խորհուրդ կտա «քաղաքական տեքստերն ուշադիր կարդալ»:
Երկրորդ նախագահը մամուլի ասուլիսով անոնսավորեց, որ քաղաքականությունից հեռանալու մտադրություն չունի, մասնակցելու է հաջորդ ընտրություններին եւ պայքարելու է վարչապետի պաշտոնի համար: Այս իմաստով նրա մամուլի ասուլիսը, հավանաբար, ավելի ընդգրկուն եւ բազմաբեւեռ քարոզչության մեկնարկ էր: Թեեւ մինչ այդ էլ նրան աջակցող քաղաքական ուժերը ոչ մի օր Քոչարյանի վերադարձի քարոզչությունը չեն դադարեցրել:
Քաղաքականությամբ զբաղվելու, նախընտրական քարոզչություն ծավալելու, վարչապետի պաշտոնի համար պայքարելու իրավունք, իհարկե, ունեն Հայաստանի բոլոր քաղաքացիները: Երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն, անշուշտ, քաղաքական լուրջ գործիչ է, պետական կառավարման մեծ փորձ եւ հանրային որոշակին աջակցություն ունի:
Բայց քարոզչությունը՝ քարոզչություն, մարդկանց համոզելու համար, մինչդեռ, պետք է ներկայացնել կոնկրետ փաստեր եւ տրամաբանական հիմնավորումներ: Հանրությունը տեղյակ չէ, թե 2019 թվականին համանախագահներն ինչ են առաջարկել: Այսօրվա իրավիճակի հետ համեմատած, ինչ խոսք, խաղաղ կարգավորման ցանկացած տարբերակ «երանելի» է:
Եւ այստեղ Թաթուլ Հակոբյանի հարցը, թե «ինչու՞ մենք քառորդ դար կորցրինք» ծնում է եւս մեկ, ոչ պակաս տրամաբանական միտք. «Իսկ Ադրբեջանն ինչու՞ իր իսկ առաջարկած քիուեսթյան տարբերակը մինչեւ վերջ չպաշտպանեց, ձախողեց բանակցված փաստաթղթի ստորագրումը»:
Հայտնի արտահայտություն է, որ «տանգոն երկուսով են պարում»: ԼՂ հակամարտության կարգավորումը ենթադրում էր ոչ թե համանախագհների կողմից լավ կամ վատ, հայանպաստ կամ ադրբեջանամետ առաջարկություններ, այլ՝ դրանցից մեկի շուրջ կողմերի վերջնական համաձայնություն:
Բանակցային գործընթացում մեկ-երկու անգամ «կողմերը շատ մոտ են եղել համաձայնության», բայց դա հաստատ 2016-ի ապրիլյան քառօրյա մարտերից հետո չի եղել: Հանրությունը պետք է իմանա ճշմարտությունը. այդ պահից Բաքվի պահանջը մեկն է եղել՝ գրավոր փաստաթուղթ ԼՂ շուրջ «օկուպացված տարածքների վերադարձի գրաֆիկով, շփման նոր գծում հրադադարի վերահսկման մեխանիզմների ներդրում եւ Ադրբեջանի կազմում Լեռնային Ղարաբաղի որեւէ կարգավիճակի պարամետրերի շուրջ քաղաքական քննարկումներ»: Ադրբեջանն այդ մոտեցումը ձեւակերպել է այսպես. «Բոլոր օկուպացված տարածքների վերադարձ՝ Լաչինի միջանցքից բացի՝ պատերազմը չվերսկսելու երաշխիքների դիմաց»:
Եւ եթե երկու տարի արտգործնախարար Նալբանդյանը հայ հանրությանը ներշնչել է, որ «Վիեննայի գործընթացը շարունակվում է»,- դրանից չի հետեւում, թե Իլհամ Ալիեւը պատրաստ էր ետ ստանալ հինգ շրջանները, նախկին ԼՂԻՄ-ի, Լաչինի եւ Քելբաջարի շրջանի տարածքներն «ընդմիշտ թողնել» հայկական վերահսկողության, իսկ ԼՂՀ-ն՝ ինքնիշխան կառավարման ներքո:
Ասվածից, իհարկե, չի հետեւում, թե վարչապետի պաշտոնն ստանձնելով՝ Նիկոլ Փաշինյանը չպետք է պահպաներ բանակցային գործընթացի հաջորդականությունը: Բայց չէ՞ որ նախնական փուլում Փաշինյանը մի խնդիր է արծարծել. «Եկեք պարզենք, թե դիվանագիտական ձեւակերպումների մեջ ո՞րն է կոնկրետությունը»: Այսինքն, եթե Հայաստանը գնում է X քայլի, ո՞րն է Ադրբեջանի Y քայլը: Այդ հարցին պատասխան չի ստացվել: Համենայն դեպս, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը չի պարզաբանել, թե ո՞րն է իր պատկերացրած փոխզիջումը կամ ի՞նչ «միջանկյալ կարգավիճակ» է տեսնում ԼՂ համար:
Երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը, կարելի է վստահաբար ասել, տեղյակ է, թե «ընդհանուր պետություն» առաջարկին ինչպես է արձագանքել Հեյդար Ալիեւը: Դա 1998 թվականն էր, երբ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ ուժային հավասարակշռություն կար: Ուստի հարցը պետք է կարգավորվեր հենց այդ փուլում: Մանավանդ որ «հոյակապ առաջարկություններ» ներկայացնող՝ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահ երկրների առաջնորդները չորս համատեղ հայտարարություն են ընդունել եւ չորս անգամ պնդել, որ «ստատուս-քվոն անընդունելի է»: Հայաստանն ինչու՞ եւ ի՞նչ ռեսուրսի հաշվարկով էր «ծաղրում» ՌԴ, ԱՄՆ եւ Ֆրանսիայի նախագահներին եւ պնդում, որ ստատուս-քվոն կարելի է պահել:
Թիվ 1 սյունակ, Վահրամ Աթանեսյան
