Էրդողանը Եվրամիությանը «փրկություն է առաջարկում»

Ինչպես հաղորդում է «Անադոլուն», փետրվարի 24-ին Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը կառավարության նիստ է գումարել, որ տեւել է մոտ չորս ժամ, որից հետո նրա գրասենյակը գրավոր հայտարարություն է տարածել: Ըստ այդմ, Էրդողանը հանգամանալի ներկայացրել է Մալայզիա, Ինդոնեզիա եւ Պակիստան այցի արդյունքները, կարեւորել, որ ընդհանուր առմամբ ստորագրվել է միջպետական եւ միջկառավարական մակարդակների 48 փաստաթուղթ:

Թուրքիայի նախագահի անունից տարածված հայտարարության, թերեւս, ամենաուշագրավ հատվածը վերաբերում է Եվրամիությանը: Էրդողանի գնահատմամբ՝ «լիբերալ դեմոկրատիան, որ անցյալ դարում համարվում էր բոլոր խնդիրների լուծման դեղատոմս, այլեւս սպառել է իրեն»: Նա ասել է, որ իր «կանխատեսումները հաստատվում են» եւ վկայակոչել է եվրոպական մի քանի երկրներում վերջին ընտրությունների արդյունքները: Էրդողանի ներկայացմամբ՝ Եվրոպայում լիբերալ դեմոկրատիայի ճգնաժամի թողած «վակուումը լցնում են աջ ծայրահեղական ամբոխավարները»:

Էրդողանը մատնանշել է, որ այդ ուժերը դավանում են իսլամատյացություն, դեմ են միգրացիային, հանգամանք, որ «խորացնում է լիբերալ դեմոկրատիայի ճգնաժամը՝ տնտեսությունից մինչեւ միջազգային վարկանիշի կորուստ»: Եվրամիությունը «փակուղուց փրկելու միջոց» նա առաջարկել է Թուրքիայի լիիրավ անդամակցությունը: «Միայն Թուրքիան, Թուրքիայի լիարժեք անդամակցությունը կարող է Եվրամիությանը փրկել փակուղուց»,- ամփոփել է Էրդողանը:
Եվրամիությունն, իրոք, լավագույն ժամանակներ չի ապրում:

Ռուսաստանյան փորձագետներն արդեն իսկ արձանագրում են Արեւմուտքի «ամբողջականության մասնատումը»: Ուշագրավ է, որ Էրդողանը կառավարության նիստ է գումարել Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովին ընդունելուց հետո, իսկ ավելի վաղ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Ֆիդանն ասել է, որ Անկարան «ԲՐԻԿՍ-ին անդամակցելու պաշտոնական առաջարկություն չի ստացել:
Հասկացվում է, որ Ռուսաստանի արտգործնախարարը շոշափել է եվրասիական «ինտեգրացիոն ծրագրերին ներգրավվելու» Թուրքիայի մտադրությունը, բայց որոշակի պատասխան չի ստացել: Պարզություն մտցրել է Էրդողանը՝ Եվրամիությանն առաջարկելով «փրկության» իր առաջարկությունը:

Թուրքիայի նախագահը Եվրամիությանն իր երկրի լիարժեք անդամակցության հարցն ակտուակացնում է, ինչպես ասում են՝ ճիշտ տեղում եւ ժամանակին, բայց ԵՄ-ի հետ Անկարան լուրջ տարաձայնություններ ունի՝ կապված Կիպրոսի հյուսիսի օկուպացիայի հետ: Էրդողանը պնդում է, որ Կիպրոսի խնդիրը պետք է կարգավորվի «երկու պետություն» սկզբունքով, այսինքն՝ «Հյուսիսային Կիպրոսի թուրքական հանրապետության» միջազգային ճանաչման միջոցով: Եվրամիությունը Կիպրոսը ճանաչում է ամբողջական պետություն:

Ուկրաինայի հարցում Միացյալ Նահանգների նախագահ Դոնալդ Թրամփի դիրքորոշումը Եվրամիության համար լրջագույն փորձություն է: Բայց որքանո՞վ է հավանական, որ Բրյուսելում Էրդողանի «փրկության» առաջարկը կընդունվի: Մանավանդ որ Թուրքիայի նախագահը Եվրամիության համար «փակուղային» է գանահատում «իսլամատյացությունը» եւ միգրացիոն սահմանափակումները:

Թուրքիան շուրջ 90 միլիոն բնակչություն ունի, եւ ոչ ոք չի կարող վստահ լինել, որ ԵՄ-ին անդամակցության դեպքում միլիոնավոր թուրքեր չեն նախընտրի ապրել եւ աշխատել եվրոպական երկրներում: ԲՐԻԿՍ-ի մասին Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարի դիտարկումը, կարծես, հասցեագրված է Եվրամիությանը: Այն իմաստով, որ Անկարան «միշտ այլընտրանք ունի» կամ ցանկացած իրավիճակում կարող է գտնել, բայց կնախընտրեր զարգացման հեռանկարը կապել եվրաինտեգրացիայի հետ:

Դիտարժան է, որ, ըստ տեղեկությունների, մարտի 4-5-ին Սամարղանդում գումարվելու է Եվրամիություն-Կենտրոնական Ասիա գագաթաժողով: Կենտրոնական Ասիայի երկրներից Ղազախստանը, Ուզբեկստանը եւ Ղրղըզստանը Թուրքական պետությունների կազմակերպության լիարժեք, իսկ Թուրքմենստանը դիտորդ անդամ են: ԵՄ հետ քննարկումներում Թուրքիան կարող է օգտագործել նաեւ այդ հանգամանքը: Երեւում է, ռուս-ամերիկյան ենթադրվող գործարքից Թուրքիան իր համար առարկայան քիչ շահ է տեսնում եւ փորձում է պակասը լրացնել Եվրամիության հետ սեփական գործարքով:

Թիվ 1 սյունակ, Վահրամ Աթանեսյան