Հայաստանյան փորձագիտական որոշակի շրջանակներ վերջին մի քանի օրերին տեսլական են ներշնչում, որ «Թուրքիան, Միացյալ Նահանգները եւ Իսրայելը պատրաստվում են Ադրբեջանը դարձնել Իրանի դեմ հարվածների հենակետ»: Թե ի՞նչ նպատակ է հետապնդում այս բացահայտ քարոզչական թեզը, հասկանալի է. հանրությանը ներշնչվում է, որ «բարեկամ Իրանի դեմ դավադրություն է նախապատրաստվում, որի շրջանակներում Ադրբեջանը կօգտագործի պատեհ առիթը եւ Սյունիքում կգնա էսկալացիայի»:
Ոչ ոք, իհարկե, Ադրբեջանի նման մտադրությունները վստահաբար բացառել չի կարող: Խնդիրն այն է, թե որքանո՞վ է իրատեսական այսպես կոչված «հակաիրանական կոալիցիայում Իսրայելի եւ Թուրքիայի միասնական ներկայությունը»:
Իսրայելի վարչապետի գրասենյակի տարածած պաշտոնական հաղորդագրության համաձայն՝ մարտի 31-ին վարչապետ Բենիամին Նաթանյահուն հատուկ ծառայությունների ղեկավարների հետ խորհրդակցություն կանցկացնի՝ օրակարգում ունենալում «Սիրիայում Թուրքիայի ազդեցության» հարցը:
Անցած շաբաթ Իսրայելի ռազմաօդային ուժերը Սիրիայի հարավ-արեւմտյան տարածքներում մի քանի ռազմական թիրախներ են խոցել, այդ թվում՝ երկու օդանավակայան, ինչպես նաեւ սիրիական բանակի սպայական զորանոց: Ըստ վստահելի աղբյուրների, մոտ ապագայում այդ օդանավակայանները եւ ռազմական նշանակության այլ ենթակառուցվածքներ պետք է տրամադրվեին Թուրքիային՝ ռազմահենակայաններ ստեղծելու նպատակով:
Կարելի է վստահաբար ասել, որ Իսրայելը Սիրիայի տարածքում փաստացի թուրքական ռազմական օբյեկտներ է խոցել: Մարտի 30-ին, Ռամադանի պահքի ավարտի կապակցությամբ «գոհունակության աղոթքից» հետո Թուրքիայի նախագահ Էրդողանն անդրադարձել է Պաղեստինի խնդրին եւ Երկնայինից խնդրել, որպեսզի «կործանի սիոնիստական Իսրայելը»:
Եթե մինչեւ վերջերս կարելի էր հավատ ընծայել վարկածին, որ իրականում թուրք-իսրայելական «հակասություններ չկան, Էրդողանը գործնականում հակաիսրայելական ոչինչ չի ձեռնարկում», ապա «սիոնիստական Իսրայելը կործանված տեսնելու» հրապարակային ցանկությունից հետո Էրդողանը ետդարձի ճանապարհ չունի:
Ինչու՞: Որովհետեւ Թուրքիայում բողոքի զանգվածային ցույցեր են, ընդդիմադիր Ժողովրդա-հանրապետական կուսակցությունը դրել է նախագահական արտահերթ ընտրություններ անցկացնելու պահանջ, իսկ իշխող «Արդարություն եւ զարգացում» կուսակցության ընտրազանգվածի գերակշիռ մեծամասնություն են կազմում ծայրահեղ ազգայնականները եւ իսլամականները:
Իսրայելի հետ հակասությունները հասցնելով բարձակետին՝ Էրդողանը Թուրքիայում բարձրացնում է ազգայնականության նոր ալիք, համախմբում իր ընտրազանգվածը: Անշուշտ, մեծ է նաեւ Սիրիայում ազդեցության նշանակությունը: Այս դեպքում, հավանաբար, Թուրքիան կդիմի Ռուսաստանի օգնությանը, որպեսզի երկուսով ստանձնեն արաբական այդ երկրի «պահնորդությունը»:
Թուրք-իսրայելական բախում կլինի՞: Իրավիճակը, հավանաբար, չի հասնի Սիրիայում ուղղակի թուրք-իսրայելական առճակատման, բայց պրոքսի պատերազմ հնարավոր է: Նման դեպքում գրեթե բացառված է, որ Թուրքիան միանա Իրանի դեմ իսրայելա-ամերիկյան կոալիցիային, եթե անգամ հարցը հասնի Թեհրանի դեմ ուժի կիրառմանը: Թուրքիան եւ Իրանն, իհարկե, ամենեւին էլ «կաթնեղբայր» չեն: Բայց այս փուլում Էրդողանը համաիսլամական համերաշխության առաջատար է եւ այդ դերը չի զիջի, քանի դեռ Միացյալ Նահանգներից Մերձավոր Արեւելքում «պահնորդության իրավունք» չի ստացել:
Թիվ 1 սյունակ, Վահրամ Աթանեսյան
