Մեծ քաղաքականության դերակատար լինելու Ալիեւի ամբիցիան չի բավարարվում

Պաշտոնական Մոսկվայի հասցեին հոխորտանքները, խոցված ինքնասիրության ցուցադրանքը, Բաքվում «Ռուսական տանը» լրտեսության մեջ մեղադրանքները, երեւում է, Իլհամ Ալիեւին գործնական ոչ մի արդյունք չեն բերել: Եւ եթե մինչեւ վերջերս տպավորություն կար, թե ՌԴ Դաշնային ժողովի Վերին պալատի նախագահ Վալենտինա Մատվիենկոյի Բաքու «կրիզիս այցը» ռուս-ադրբեջանական հարաբերությունների սառնությունը չի կոտրել, ապա ապրիլի 8-ին Ռուսաստանի արտգործնախարարության տարածած հակիրճ, բայց ենթատեքսով չափազանց կարեւոր հաղորդագրությունը, կարծես, բոլորովին այլ հուշում է անում:

Ըստ այդմ, նույն օրն ՌԴ փոխարտգործնախարար Գալուզինն ընդունել է աշխատանքային այցով Մոսկվայում գտնվող՝ Ադրբեջանի նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ Խալափովին: Վերջինս պրոֆեսիոնալ դիվանագետ է, ավելի քան երկու տասնամյակ զբաղեցրել է Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը, գլխավորել Ռուսաստանի հետ սահմանազատման եւ սահմանագծման հարցերով ադրբեջանական կողմի հանձնաժողովը:

Ռուսաստանի ԱԳՆ հաղորդագրությունից հասկացվում է, որ Խալափովը Մոսկվա է գործուղվել, որպեսզի քննարկի ռուս-ադրբեջանական հարաբերությունների «ռեստարտի» հետ կապված հարցեր: Մամուլում տեղեկություն է հայտնվել, որ Իլհամ Ալիեւի հետ դեմ առ դեմ հանդիպմանը Վալենտինա Մատվիենկոն նրան է փոխանցել ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի «կոնֆիդենցիալ ուղերձը»:

Գալուզին-Խալափով հանդիպանն ընդգծվել է, որ երկու երկրների հարաբերությունները պետք է շարունակվեն դաշնակցային եւ ռազմավարական գործընկերության մասին 2022 թվականի փետրվարի 22-ին Մոսկվայում Վլադիմիր Պուտինի եւ Իլհամ Ալիեւի միջեւ ստորագրված հռչակագրի դրույթների հիման վրա: Այդ փաստաթուղթն, ըստ երեւույթին, ունի նաեւ չհրապարակված հավելվածներ:

Այսպիսով, կարելի է արձանագրել, որ Իլհամ Ալիեւն «ի գիտություն է ընդունել» Վլադիմիր Պուտինի ուղերձը, ինչի մասին նրա հատուկ ներկայացուցիչը տեղեկացրել է Ռուսաստանի փոխարտգործնախարար Գալուզինին: Ի դեպ, Ալիեւի հատուկ բանագնացին ԱԳ նախարարի տեղակալի մակարդակով ընդունելությունը խիստ խորհրդանշանական է եւ վկայում է, որ Մոսկվան «միանգամից գրկախառնությունների վերադառնալու» մտադրվածություն չունի:

Իլհամ Ալիեւն ընդունել է ֆաշիզմի դեմ հաղթանակի 80-ամյակի տոնակատարությանը ներկա գտնվելու հրավերը: ԱՊՀ երկրների առաջնորդները մայիսի 9-ին կմեկնեն Մոսկվա: Այսինքն, Պուտին-Ալիեւ հանդիպմանը մնում է մեկ ամիս ժամանակ: Այդ ընթացքում Բաքուն պետք է ձգտի «կորցրածը ետ բերել», վերականգնել հարաբերությունների վստահելիությունը:

Ըստ երեւույթին, միջազգային քաղաքականության «բարձր էշելոնում տեղավորվելու» ալիեւյան փորձերը հաջողությամբ չեն պսակվում: Ապրիլի 7-ին ԱՄՆ նախագահը գոնե ընթացիկ փուլում օրակարգից հանել է Իրանին հրթիռային հարվածներ հասցնելու հարցը: Ապրիլի 12-ին Օմանում կմեկնարկեն իրանա-ամերիկյան ուղղակի եւ միջնորդավորված բանակցությունները: Բաքվում, մինչդեռ, հույսեր կային, որ կարող են միանալ իսրայելա-ամերիկյան դաշինքին եւ Ադրբեջանը կարեւորել որպես Հարավային Կովկասի առաջատար:

Տեսականորեն, իհարկե, այդ հնարավորությունը չի չեղարկվել: Գործնականում, սակայն, ԱՄՆ-ը Մերձավոր Արեւելքում «քամի ցանելու եւ փոթորիկ հնձելու» աչկածախնդրությունից շատ զգալի հեռացել է: Այդ է, թերեւս, պատճառը, որ Մոսկվայում Ադրբեջանի դեսպանը ներկա է գտնվել եվրասիական տարածաշրջանի մի քանի երկրների դեսպանների հետ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Լավրովի հանդիպմանը, որի ընթացքում վերջինս փաստացի անոնսավորել է «Մեծ Եվրասիա» աշխարհաքաղաքական նախագծի ռուսաստանյան պատկերացումները եւ դրան հասնելու «պարամետրերը»:

Այդ հանդիման մասին տեղեկատվությունը սուղ է: Որքանով հասկացվում է, առայժմ քննարկվում է Բելառուսի կողմից 21-րդ դարի բազմակենտրոն Եվրասիայի մասին ներկայացված հայեցակարգային փաստաթուղթը: Ադրբեջանը հետխորհրդային տարածքում Ռուսաստանի հովանու ներքո կառույցների՝ ԵԱՏՄ եւ ՀԱՊԿ անդամ չէ: Եւ եթե Ալիեւն իր դեսպանին հանձնարարել է մասնակցել «Մեծ Եվրասիայի» հեռանկարի մասին ՌԴ ԱԳ նախարարի կազմակերպած «դասախոսությանը», ուրեմն ընդունում է եվրասիական «ընդհանուր տան» կոնցեպցիան: Որքանո՞վ է այդ նախագիծը Հայաստանին ձեռնտու կամ նրան մարտահրավեր՝ այլ թեմա է: Տվյալ փուլի ինտրիգն այն է, որ Ադրբեջանը, կարծես, հակվում է դեպի եվրասիական ինտեգրացիա: Այլ «էշելոնում», կարծես, նա տեղ չունի: Վերջնական ընտրության հարցում, իհարկե, Ալիեւը պաուզա կպահի: Բայց մեծ քաղաքականության դերակատար լինելու նրա ամբիցիան ակնհայտորեն չի բավարարվում:

Թիվ 1 սյունակ, Վահրամ Աթանեսյան