Թուրք-իսրայելական դիմակայությունը չի հաղթահարվում

Հունիսի 3-ին Բաշար Ասադի վարչախմբի տապալումից ի վեր առաջին անգամ Իսրայելի տարածքում Սիրիայից արձակված երկու հրթիռ է պայթել: Իսրայելական կողմի պաշտոնական հաղորդագրության համաձայն՝ հրթիռակոծվել է Գոլանի բարձունքների հրեական բնակավայրերից մեկը, բայց զոհեր եւ ավերածություններ չկան: Թուրքական մամուլն այդ առթիվ հատուկ ընդգծել է, որ հրթիռներն ընկել են անմարդաբնակ տարածքում, որ «միջազգայնորեն համարվում է Սիրիայի անբաժանելի մաս»:

Ի պատասխան իսրայելական բանակը հրետակոծել է սիրիական տարածքը, որտեղ, ենթադրաբար, տեղակայված են հրթիռների արձակման կայանքները: Իսրայելի պաշտպանության նախարար Կացը հայտարարել է, որ հրեական պետությունը թույլ չի տա, որ «իր սահմաններին ստեղծվի հոկտեմբերի 7-ը կրկնելու հնարավորություն»: Նա Սիրիայի անցումային շրջանի նախագահ Ահմադ ալ-Շարաային զգուշացրել է, որ իրավիճակը վերահսկողության տակ չառնելու դեպքում Իսրայելը կձեռնարկի իր անվտանգության ապահովման համար անհրաժեշտ բոլոր քայլերը:

Սիրիայի անցումային կառավարությունը Միացյալ Նահանգների եւ Եվրամիության առջեւ ստանձնել է երկրի տարածքից անօրինական զինված խմբավորումները հեռացնելու պարտավորություն: Այդ պայմանավորվածությունների ոչ ֆորմալ երաշխավորը Թուրքիան է, որ Վաշինգտոնին հավաստիացրել է Իսլամական պետության դեմ պայքարը գլխավորելու իր պատրաստակամության մեջ: Գործնականում, երեւում է, Սիրիայի անցումային իշխանությունը եւ Թուրքիան խուսափում են ջիհադական ուժերի հետ առճակատումից կամ շահագրգռված չեն դրանց լուծարմամբ։

Իսրայելի կողմից հրթիռակոծմանն ի պատասխան Սիրիայի տարածքի հրետակոծման հաջորդ օրը Թուրքիայի պաշտպանության նախարար Գյուլերը հայտարարել է, որ թուրք զինվորականները Սիրիայի տարածքում կմնան այնքան, քանի դեռ ահաբեկչությունն արմատախիլ չի արվել, երկրի սահմանները լիովին պաշտպանված չեն: Գյուլերի խոսքերով՝ Թուրքիան Սիրիային աջակցում է պաշտպանությունն ամրապնդելու գործում եւ ռազմական հարցերում Դամասկոսի խորհրդատուն է:

Թուրքիայի պաշտպանության նախարարն այդպիսով բացահայտել է, որ Անկարան Սիրիայից զորքեր հեռացնելու հարց չի քննարկում: Գյուլերն ասել է, որ Իսրայելի հետ ապաէսկալացման շուրջ տեխնիկական բանակցությունները «կարգավորում չեն կանխորոշում»:

Թուրք-իսրայելական տեխնիկական բանակցությունների առնվազն երկու փուլ կազմակերպվել է Բաքվում: Ըստ տեղեկությունների, կողմերը որեւէ սկզբունքային հարց չեն քննարկել, բայցի ուղղակի առճակատումից խուսափելու «մեխանիզմի ստեղծումից»: Խոսքը կոնկրետ ինչի՞ մասին է՝ դժվար է ասել: Իսրայելական մամուլի տեղեկացվածությամբ՝ «զինվորականները պայմանավորվել են կապի ուղիղ գիծ հաստատելու եւ տեղեկատվություն փոխանակելու հարցում, որպեսզի խուսափեն զինված բախումներից»:

Չնայած ադրբեջանական մամուլի հավաստիացումներին, որ Իլհամ Ալիեւին «հաջողվել է մեղմել թուրք-իսրայելական տարաձայնությունները», Թուրքիայի եւ Իսրայելի պաշտպանության նախարարների հայտարարություններից հասկացվում է, որ Անկարան եւ Երուսաղեմը Սիրիայի հարցում շարունակում են մնալ անհաշտ մրցակիցներ: Ըստ Axsios-ի՝ Միացյալ Նահանգները Թուրքիային հորդորել է ուղղակի բանակցություններ սկսել Սիրիայի հյուսիս-արեւելքի քրդական փաստացի ինքնավարության քաղաքական եւ ռազմական առաջնորդների հետ:

Թիվ 1 սյունակ, Վահրամ Աթանեսյան