ԱՄՆ-ում տեղակայված արհեստական բանականության (ԱԲ) ամպային տեխնոլոգիաների և ենթակառուցվածքների Firebird ընկերությունը հայտարարեց իր ԱԲ գերհամակարգչային մեգանախագծի երկրորդ փուլի մասին՝ ստանալով ԱՄՆ արտահանման լիցենզավորման և կարգավորող մարմինների հաստատումը Հայաստանին լրացուցիչ 41,000 NVIDIA GB300 գրաֆիկական պրոցեսորների (GPU) վաճառքի և մատակարարման համար։
Ընդլայնված կլաստերը նշանակալի ձեռքբերում է, որը Հայաստանը դասում է աշխարհի հինգ խոշորագույն ԱԲ GPU կլաստերների շարքին։ 4 միլիարդ դոլար արժողությամբ այս նախագիծը հանդիսանում է երկրի պատմության մեջ տեխնոլոգիական ոլորտի ամենանշանակալի կապիտալ ներդրումներից մեկը:
Հայտարարությունն արվել է ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի՝ Երևան կատարած պաշտոնական այցի շրջանակում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ՝ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի, NVIDIA-ի Omniverse և սիմուլյացիոն տեխնոլոգիաների գծով փոխնախագահ Ռև Լեբարեդյանի, ինչպես նաև Firebird-ի համահիմնադիրներ Ռազմիկ Հովակիմյանի և Ալեքսանդր Եսայանի մասնակցությամբ։
Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նշել է. «Ուրախությամբ եմ արձանագրում, որ օգոստոսի 8-ին Հայաստանի և Միացյալ Նահանգների միջև կիսահաղորդիչների և արհեստական բանականության ոլորտներում ստորագրված հուշագիրը կյանքի կկոչի Firebird-ի մեգանախագիծը՝ Հայաստանում արհեստական բանականության գործարան և տվյալների կենտրոն կառուցելու ուղղությամբ: Հուսով եմ, որ բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում Հայաստանի և Միացյալ Նահանգների միջև հաստատված սերտ և թափանցիկ համագործակցությունը թույլ կտա մեզ հետագայում ևս զարգացնել և ամրապնդել փոխշահավետ գործընկերությունը հայկական և ամերիկյան ընկերությունների միջև»:
ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսն ասել է. «Այսօր նոր սկիզբ է դրվում Հայաստանի և Միացյալ Նահանգների միջև համագործակցության համար: Վարչապետը նշեց այս անհավանական տեխնոլոգիական գործարքի մասին. Միացյալ Նահանգները հպարտությամբ հաստատել է NVIDIA-ի հետ կապված այս հրաշալի տեխնիկական համաձայնագիրը: Սա նշանակում է նոր շուկաներ և նոր աշխատատեղեր ինչպես ամերիկյան աշխատուժի և ընկերությունների, այնպես էլ Հայաստանի համար: Սրանք չիպեր են, որոնք պարզապես գոյություն չունեն աշխարհի երկրների մեծ մասում. դրանք այժմ զարգացվելու են, և այդ չիպերն օգտագործող տվյալների կենտրոնները կառուցվելու են Հայաստանում՝ շնորհիվ վարչապետի առաջնորդության»:
ԱՄՆ արտահանման նոր ստացված լիցենզիան թույլատրում է NVIDIA-ի առաջադեմ սարքավորումների վաճառքն ու ներկրումը Հայաստան՝ վերահաստատելով նախագծի լիարժեք համապատասխանությունը ԱՄՆ կարգավորող դաշտին և ընդգծելով նախաձեռնությանն աջակցող ինստիտուցիոնալ վստահության բարձր մակարդակը:
Երկրորդ փուլը հիմնված է Firebird-ի կողմից նախկինում հայտարարված առաջին փուլի վրա, որը 500 միլիոն դոլարի ներդրում էր և հիմք դրեց Հայաստանի առաջին բարձր արտադրողականությամբ ԱԲ հաշվարկային կլաստերի ստեղծմանը: Միասին այս երկու փուլերը որակական փոփոխություն են ենթադրում Հայաստանի տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքներում՝ հնարավորություն տալով հետազոտություններ իրականացնել կենսաբանական գիտությունների, ռոբոտաշինության, տիեզերական հետազոտությունների և հաջորդ սերնդի ԱԲ հավելվածների ոլորտներում:
Firebird-ի համահիմնադիր և գլխավոր գործադիր տնօրեն Ռազմիկ Հովակիմյանը հավելել է. «Firebird-ը համաշխարհային մակարդակով ընդլայնում է ԱՄՆ-ի առաջատար դիրքերը ԱԲ տեխնոլոգիաների ոլորտում՝ համահունչ մեր տեսլականին՝ ծառայեցնել ԱԲ-ն ի շահ բոլորի: Այս նոր կլաստերը Հայաստանը դարձնում է գերհամակարգչային համաշխարհային հանգույց՝ ցույց տալով, թե ինչպես ԱՄՆ վստահելի ենթակառուցվածքները կարող են հզորացնել զարգացող տնտեսությունները: Մենք երախտապարտ ենք ԱՄՆ և Հայաստանի կառավարություններին իրենց գործընկերության համար, որը հնարավորություն տվեց ամերիկյան տեխնոլոգիաներին գործել գլոբալ մասշտաբով»:
Firebird-ի մեգանախագիծը նպատակ ունի Հայաստանում ստեղծել կայուն, համաշխարհային մակարդակով մրցունակ տեխնոլոգիական էկոհամակարգ, որի հիմքում ընկած են անվտանգ ենթակառուցվածքները, միջազգային գործընկերությունը և երկարաժամկետ տնտեսական արժեքը:
Մինչ Firebird-ը թևակոխում է երկրորդ փուլ, նախաձեռնությունը հանդիսանում է շոշափելի օրինակ այն բանի, թե ինչպես անդրսահմանային համագործակցությունը, համապատասխանեցված կարգավորող դաշտը և նորարարությանը միտված համատեղ հանձնառությունը կարող են վերածվել ազգային նշանակության տրանսֆորմացիոն ազդեցության:
