2017 թվականից Ռուսաստանում գործում է լրատվամիջոցների մասին «օտարերկրյա գործակալներ» կոչվող օրենքը։ Ըստ այդ օրենքի` «օտարերկրյա գործակալ» կարելի է համարել ցանկացած լրատվամիջոց, որը ֆինանսավորում կամ գործունեության միջոցներ է ստանում դրսից։ Այս օրենքի դասակարգման մեջ մտնող բոլոր լրատվամիջոցներից պահանջվում էր իրենց ցանկացած հրապարակման ամենատեսանելի հատվածում տեղադրել “иноагент” գրությունը։
Ի՞նչ պատկեր կունենար հայաստանյան մեդիադաշտը, եթե նմանօրինակ օրենք գործեր նաև Հայաստանում և որոնք կլինեին այն մեդիաները, որոնք կթողարկվեին “օտարերկրյա գործակալ” գրությամբ։ Այսպես` Factor.am-ը հիմնադրվել է ֆակտոր տեղեկատվական կենտրոն ՀԿ-ի կողմից։ Կայքի աշխատանքներին օժանդակում է Բաց Հասարակության Հիմնադրամներ-Հայաստան կազմակերպությունը` դրամաշնորհի միջոցով։
«Մեդիալաբը» լրատվամիջոց-լաբորատորիա է, որը հիմնադրել են Մարիաննա Գրիգորյանը և Վահե Ներսեսյանը «Ամբրելլա միջազգային լրագրողների ցանց» ՀԿ-ի միջոցով, որի գործունեությանը ևս աջակցում է Բաց Հասարակության Հիմնադրամներ-Հայաստան ՀԿ-ն։
Դրսից ֆինանսավորվող լրատվամիջոցներից է նաև «Ազատություն» ռադիոկայանը։ Այն ֆինանսավորվում է Միացյալ Նահանգների համաշխարհային հեռարձակման գործակալության կողմից՝ որպես մասնավոր դրամաշնորհառու։
Արտասահմանյան հիմնադրամներից ֆինանսավորվող լրատվականներից է նաև ՍիվիլՆեթը։ Այն առցանց հեռուստատեսություն է, որը հանդիսանում է Սիվիլիթաս հիմնադրամի ծրագիր։ Այն գործում է 2011թ.-ից, իսկ Սիվիլիթաս հիմնադրամը ստեղծվել է 2008-ին։
Խոշոր մեդիահարթակներից է նաև «Հետք»-ը։ Այն ինտերնետային թերթ է, որը հրատարակվում է 2001 թվականից Երեւանում: Այն հիմնադրել է «Հետաքննող լրագրողներ» հասարակական կազմակերպությունը: Կայքի աշխատանքներին օժանդակում է Բաց հասարակության հիմնադրամներ – Հայաստան կազմակերպությունը ԶԼՄ-ների աջակցման ծրագրի շրջանակներում։ Կայքը գործում է նաեւ Ամերիկայի ժողովրդի աջակցությամբ` ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության միջոցով:
Նմանօրինակ լրատվամիջոցներից է նաև Fip.am-ը, որը հանդիսանում է Իրազեկ քաղաքացիների միավորում ՀԿ-ի տեղեկատվական հարթակը։ Fip.am-ի (փաստերի ստուգման հարթակ) նպատակն է բացահայտել պաշտոնյաների, պաշտոնական մարմինների և լրատվամիջոցների հրապարակած` իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկությունները։ Իրազեկ քաղաքացիների միավորում ՀԿ-ի գործընկերներն են` Բաց հասարակության հիմնադրամներ-Հայաստան-ը, ՄԱԿ-ի ժողովրդավարության հիմնադրամը, ԵՄ Արևելյան գործընկերության քաղաքացիական հասարակության ֆորումը և այլք։
Հատկանշական է, որ այն հիմնադրամները, որոնք տարբեր դրամաշնորհների կամ այլ հատկացումների միջոցով աջակցում են տարբեր երկրներում լրատվամիջոցների գործունեությանը` իրենց հիմնական նպատակն ու առաքելությունն են համարում նպաստել ժողովրդավարական արժեքների և ինստիտուտների կայացմանն ու առաջ մղել մարդու իրավունքներն ու խոսքի ազատությունը։ Մամուլը 4-րդ իշխանություն է, և լրատվամիջոցների նկատմամբ սահմանափակումները հեռացնում են այն կիրառող իշխանությանը ժոցովրդավարական արժեքներից։
Նվարդ Մելիքյան
Մեզ կարող եք հետևել նաև Instagram-ում։
