Քանի որ երկրներն ու մասնավոր ընկերությունները մեծացնում են տիեզերական հետազոտության տեմպերը, հարցը, թե որտեղ և ինչպես կարող են ընկնել իրենց օգտագործած հրթիռների բեկորները, դառնում է ավելի ու ավելի արդիական: Կանադայի Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի գիտնականները հաշվարկել են, որ եթե Երկիր մեկնարկային մեքենաների մասերի անվերահսկելի վերադարձի ներկայիս պրակտիկան շարունակվի, ապա մեկ տասնամյակի ընթացքում մարդկային զոհերով դժբախտ պատահարների հավանականությունը մոտավորապես 10% է:
Հետազոտության հեղինակները, որը ղեկավարում էր Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի քաղաքական գիտությունների պրոֆեսոր Մայքլ Բայերսը (Մայքլ Բայերս), վստահ են, որ կառավարությունները պետք է քայլեր ձեռնարկեն և պարտավորեցնեն տիեզերական արձակումներում ներգրավված կառույցներին վերահսկել Երկրի մթնոլորտ մտնող սպառված հրթիռային տարրերը։
Ուսումնասիրվել է արբանյակների հանրային կատալոգի 30 տարվա տվյալները: Այսպիսով, գիտնականները փորձել են հաշվարկել հրթիռների անվերահսկելի անկման վտանգը, որոնք պոտենցիալ վտանգ են ներկայացնում մարդկանց համար առաջիկա տասը տարիներին։ Հրթիռներն օգտագործվում են արբանյակների և այլ մեքենաների արձակման համար, և հաճախ ծախսված փուլերը մնում են ուղեծրում: Գիտնականները պարզել են, որ մեկնարկային մեքենաների փուլերի ուղեծրերի մեծ մասը գտնվում է հասարակածային շրջաններում, ինչը մեծացնում է դրանց ընկնելու վտանգը այս տարածքում գտնվող երկրների տարածքում։
Գիտնականները նշում են, որ Ջակարտայում, Դաքայում, Մեխիկոյում, Բոգոտայում կամ Լագոսում հրթիռի բեկորների անկումը առնվազն երեք անգամ ավելի հավանական է, քան Նյու Յորքում, Վաշինգտոնում, Պեկինում կամ Մոսկվայում: Հետազոտությունը նաև վկայակոչում է Միացյալ Նահանգների Ազգային Օդագնացության և Տիեզերական Վարչության (NASA) տվյալները, ըստ որոնց՝ աշխարհի բնակչության մոտ 80%-ն ապրում է «չպաշտպանված կամ վատ պաշտպանված շենքերում, որոնք կարող են քիչ պաշտպանվել բեկորներից»:
Շատ կառավարություններ և մասնավոր ընկերություններ հրաժարվում են սպառված հրթիռների վերահսկվող վայրէջք կատարել: Նախկինում դա առանձնակի վտանգ չէր ներկայացնում, բայց քանի որ տիեզերքի հետախուզումն ու մարդկային ակտիվությունն այս ուղղությամբ մեծանում են, բեկորների անկման հետ կապված միջադեպերի վտանգը մեծանում է: Հետազոտողները կարծում են, որ տիեզերական ուժերը և ընկերությունները ունեն տեխնոլոգիաներ և նախագծեր, որոնք կօգնեն նվազագույնի հասցնել նման ռիսկերը:
Այդ լուծումներից մեկը կարող է լինել հրթիռների համալրումը լրացուցիչ վառելիքով, որը կարող է օգտագործվել հիմնական առաքելությունն իրականացնելուց հետո շարժիչները գործարկելու համար, որպեսզի փոխադրողները մեր մոլորակի մթնոլորտ մտնեն ոչ թե քաղաքների վրայով, այլ հեռավոր օվկիանոսային շրջաններում: Նաև, ըստ գիտնականների, անհրաժեշտ է մշակել որոշակի ստանդարտներ, որոնք հատուկ ձևով կարգավորում են տարբեր երկրների տարածքից հրթիռների արձակումները։
Նշենք, որ անցած 30 տարիների ընթացքում, որի ընթացքում հավաքագրվում են տիեզերական արձակումների վերաբերյալ տվյալներ, բեռնատար բեկորներից մարդկանց մահվան ոչ մի դեպք չի գրանցվել։ Ըստ Բայերսի՝ դա կարելի է բացատրել բախտի բերումով ու, թերեւս, նմանատիպ դեպքերի վերաբերյալ տվյալների բացակայությամբ։ Նա կարծում է, որ նման մահացու դեպքեր կարող են լինել զարգացող երկրներում, սակայն դրանց մեծ ուշադրություն չի դարձվել։
Աղբյուրը՝ vice.com
Թարգմանեց՝ Աստղ Խաչատրյանը
