«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի ֆինանսական կազմակերպման և առաջացած խնդրի մասին համառոտ տեղեկանք։
«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը 2003թ․ վերակազմավորվել է պետական ոչ առևտրային կազմակերպության՝ գործելով իր կանոնադրությամբ սահմանված բազմաստիճան կրթական ծրագրերով (նախադպրոցականից մինչև միջին մասնագիտական և լրացուցիչ կրթություն)։ Կրթահամալիրի գործունեությունը սկզբից ֆինանսավորվել է պետության կողմից՝ համապատասխան նրա կառուցվածքին և կրթական առաքելությանը։
2006թ․-ից հետո, երբ հանրակրթության ֆինանսավորումը անցավ սովորողների թվով հաշվարկվող համակարգի, պետությունը շարունակել է ֆինանսավորել կրթահամալիրը՝ երկու հիմնական ուղղությամբ՝
բյուջետային ծրագրերով (դպրոցների և քոլեջի պահպանում),
դրամաշնորհներով (հեղինակային կրթական ծրագրերի իրականացում և զարգացում)։
Միաժամանակ կրթահամալիրի գործունեության մի շարք կարևոր բաղադրիչներ (լրացուցիչ կրթություն, միջավայրի զարգացում, սնունդ և այլն) ապահովվում են ծնողական վճարումներով և այլ ոչ պետական միջոցներով, որոնք ուղղվում են ամբողջությամբ կրթական ծրագրերի իրականացմանը։
Սակայն 2023-ից հետո պետական ֆինանսավորման նոր կարգի կիրառումը փաստացի չի ապահովում կրթահամալիրի լիարժեք ֆինանսավորումը։ Խախտվում է «Կրթության մասին» օրենքի պահանջը, ըստ որի՝ լրացուցիչ աղբյուրների առկայությունը չի կարող նվազեցնել պետական ֆինանսավորումը։ Բացի այդ, կիրառվում են ոչ համապատասխան հաշվարկներ (օրինակ՝ ուսուցչի դրույքաչափի նվազեցում), ինչը բերում է ֆինանսավորման պակասի։
Ստեղծված իրավիճակի հետևանքով 2026թ․ կրթահամալիրի ներկայացրած նախահաշիվները չեն հաստատվում ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարություն-ի կողմից, ինչի արդյունքում հնարավոր չէ իրականացնել վճարումներ։
Արդյունքում խախտվել են աշխատողների աշխատանքային իրավունքները․ 2026թ․ մարտի աշխատավարձի կանխավճարները ուշացել են, առաջացել է սոցիալական լարվածություն և իրավական ռիսկեր (տուգանքների պարտավորություն)։
Կրթահամալիրը պահանջում է՝
հաստատել ներկայացված միջանկյալ նախահաշիվը, կամ
տրամադրել հստակ իրավական հիմնավորում մերժման վերաբերյալ։
Խնդիրը համակարգային է․ այն վերաբերում է ոչ միայն ֆինանսական տեխնիկային, այլ կրթահամալիրի իրավական կարգավիճակի և ֆինանսավորման մոդելի միջև անհամապատասխանությանը։ Առանց դրա լուծման՝ կառույցի բնականոն գործունեությունը խաթարվում է։
