Պակիստանի եւ Հնդկաստանի հարաբերությունները վերստին սրվել են: Ըստ տեղեկությունների, Նյու-Դելին երկրից Պակիստանի բոլոր քաղաքացիներին արտաքսելու եւ սահմանը փակելու որոշում է ընդունել, ժամանակավորապես կասեցնել Ինդոս գետից ջրօգտագործման մասին պայմանագիրը: Երկրից կարտաքսվեն նաեւ Պակիստանի դեսպանատան ռազմական կցորդը, այլ դիվանագետներ: Հնդկաստանի իշխանությունները համոզված են, որ Ջամու-Քաշմիր նահանգում երկու օր առաջ տեղի ունեցած ահաբեկչությունը, որ քսանհինգ հնդկաստանցու եւ Նեպալի մեկ քաղաքացու մահվան պատճառ է հանդիսացել, կազմակերպվել է Պակիստանի տարածքից:
Դիտարժան է, որ ահաբեկչություն է իրականացվել Հնդկաստանում ԱՄՆ փոխնախագահ Վենսի այցի նախօրեին: Ամերիկյան մամուլը հայտնում է, որ նա Նյու-Դելի է մեկնել տիկնոջ ուղեկցությամբ, ով ծագումով հնդկական արմատներ ունի: ԱՄՆ փոխնախագահը Հնդկասատանում կանցկացնի չորս օր: Նախատեսված է, որ նա կհանդիպի Հնդկաստանի վարչապետ Մոդիին: Ճիշտ է, կողմերի միջեւ որեւէ փաստաթղթի ստորագորւմ չի նախատեսվում, բայց քննարկվող հարցերի շրջանակը լայն է եւ ընդգրկում է նաեւ պաշտպանության եւ ռազմական արդյունաբերության բնագավառները:
Ըստ էության, ԱՄՆ փոխնախագահը Հնդկաստան է այցելում, որպեսզի ընդգծի այդ երկրի առանձնահատուկ դերը: ԱՄՆ-ը գլխավոր մրցակից է ընդունում Չինաստանին, իսկ այդ երկրի հարաբերությունները Հնդկաստանի հետ, մեղմ ասած, բարիդրացիական չեն: Չինաստանը սերտ համագործակցում է Պակիստանի հետ, նպաստում վերջինիս ռազմական հզորության մեծացմանը: Հնդկաստանի եւ Պակիստանի միջեւ լարվածությունը զուգադիպում է երկու կարեւոր իրադարձության: Օրեր առաջ Ռուսաստանը հայտարարել է, որ քննարկվում է ԵԱՏՄ-Պակիստան ազատ առեւտրի համաձայնագիր ստորագրելու հարցը, իսկ դրան հաջորդել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի Չինաստան պետական այցը: Այս ֆոնին Թուրքիայի խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների կոմիտեն ամբողջ կազմով գործուղվել է Մոսկվա, որպեսզի ռուսաստանցի պաշտոնյաների հետ քննարկի երկկողմ հարաբերությունների, գլոբալ եւ տարածաշրջանային զարգացումների հետ կապված հարցեր:
Խիստ ուշագրավ է, որ Ալիեւի Չինաստան այցին զուգահեռ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանն ընդունել է Պակիստանի վարչապետ Շահբազին: Բանակցությունների ավարտին Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը խոսել է թուրք-ադրբեջանա-պակիստանյան դաշինքի անհրաժեշտության մասին: Պակիստանը եւ Ադրբեջանը դեռեւս նախանցյալ տարի են ռազմավարական համագործակցության պայմանագիր ստորագրել:
Ակնհայտ է, որ թուրք-ադրբեջանա-պակիստանյան դաշինքն ուղղված է Հնդկաստանի դեմ: Թուրքիան բարելավել է Չինաստանի հետ հարաբերությունները: Զարգացումներն, ինչպես երեւում է, տանում են նրան, որպեսզի այսպես կոչված Գլոբալ հարավում Հնդկաստանի դերը եւ ազդեցությունը հնարավորինս սահմանափակվի:
Խնդրի նրբությունը նաեւ այն է, որ վերջին տարիներին արձանագրվել է հայ-հնդկական քաղաքական երկխոսության ինտենսիվացում: Հնդկաստանը եւ Հայաստանը համագործակցակցում են սպառազինությունների առքուվաճառքի բնագավառում: Ըստ տեղեկությունների, Նյու-Դելին «շատ մոտ է Հայաստանին բալիստիկ հրթիռներ վաճառելու որոշման կայացմանը»:
Հայ-հնդկական համագործակցությունը չի կարող չանհանգստացնել Ադրբեջանին: Մանավանդ օրակարգում է մնում Հնդկաստան-Իրան-Հայաստան-Վրաստան տրանպորտային միջանցքի ծրագիրը, որ դրական ազդեցություն է գործում Հայաստանի «խաղաղության խաչմերուկ» նախագծի միջազգային ընկալման վրա: Հնդկաստանի դեմ Պակիստանի կողմից ձեռնարկվող քայլերն, անկասկած, ունեն արտաքին շահառուներ: Իրադարձությունների վտանգավոր զարգացման դեպքում, եթե Ջամու-Քաշմիր նահանգում պակիստանա-հնդկական բախումներ սկսվեն, Նյու-Դելին հարկադրված կլինի կենտրոնանալ սեփական անվտանգության ապահովման վրա:
Ադրբեջանը բացահայտ անցել է հակահնդկական ճամբար: Ըստ երեւույթին, ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունների նախկին մակարդակը վերականգնելու ձեռնարկումները դեռեւս հաջողություն չեն արձանագրել: ԱՄՆ փոխնախագահ Վենսի այցը Հնդկաստան կարող է հանգեցնել Վաշինգտոնի եւ Նյու-Դելիի միջեւ ռազմավարական համագործակցության: Չինաստանը կսատարի՞ Պակիստան-Ադրբեջան-Թուրքիա դաշինքին: Բայց արդյոք Ադրբեջանի չինական ընտրությունը ռազմավարակա՞ն է:
Թիվ 1 սյունակ, Վահրամ Աթանեսյան
