«Գնաճը Հայաստանում պարբերաբար կրկնվող երևույթ է։ Ցավոք սրտի, մեզ մոտ գնաճի հիմնական պատճառները տարբեր են, և գնաճի պրոցեսը կանոնավոր բնույթ չի կրում, շատ անկանոն է՝ պայմանավորված որոշ հանգամանքներով, և շատ արագ գնաճն արձագանքում է այդ հանգամանքներին։ Այսինքն հայտնվում են հանգամանքներ, որոնց ներքո միանգամից փոխվում է գնային քաղաքականությունը»,- հրավիրված ասուլիսի ժամանակ ասաց Հայաստանի գործատուների միության նախագահ, Հանրային խորհրդի անդամ, տնտեսագետ Գագիկ Մակարյանը։
Վերջինիս խոսքով՝ կորոնավիրուսի ժամանակաշրջանում որոշակի թանկացումներ եղան, որոնք կապված էին դրսում ապրանքների որոշակի թանկացումներով, դրանց քանակական նվազումներով։ Մրցակցային հանձնաժողովը ուսումնասիրել էր 94 ապրանքներ և դրանց մասով տվել էր կարծիք, որ դրանք հիմնավորված և պատճառաբանված թանկացումներ են։ Այնուհետև դրան գումարվեց պատերազմական իրավիճակը, որը կտրուկ փոխեց և՛ պահանջարկի, և՛ առաջարկի խնդիրը, որոնք արդեն դեֆորմացվել էին կորոնավիրուսի պայմաններում։ Միաժամանակ տնտեսական իրավիճակը երկրում սկսեց փոխվել, և արտարժույթի հետ կապված որոշ գործարքներ որակապես թուլացան։
«Երկրում առաջանում է արտարժույթի դեֆիցիտ և այդ դեֆիցիտը կարող է առաջացնել նաև արհեստականորեն արժևորում։ Արժևորման հետևանքով կատարվում է գնաճի փոփոխություն։ Մեր ներմուծողները, քանի որ տնտեսությունը գլխավորապես պայմանավորված է ներմուծմամբ, ապրանքներն ավելի թանկ գնով են ձեռք բերում, հետևաբար վաճառում են ավելի թանկ։ Բացի դրանից՝ երբեմն թանկ ապրանք չեն բերում, բայց իմանալով, որ հաջորդ խմբաքանակի համար ավելի թանկ գնով պետք է ձեռք բերեն դոլարը և եվրոն, իրենք սկսում են նույնիսկ նախկինում գնած ապրանքն ավելի թանկ վաճառել, որպեսզի արտարժույթը ավելի հեշտությամբ ձեռք բերեն»,- շեշտեց տնտեսագետը։
Մակարյանը հայտնեց՝ մեզ մոտ արտահանման ծավալները նվազել են ոչ միայն Ռուսաստանի Դաշնություն, ԵԱՏՄ երկրներ, այլ նաև այլ երկրներ։ Արտահանման մի մասը բերում է արտարժույթ, այն մասը, որ ռուսական ռուբլի է, չի քննարկվում։ Մեզ մոտ նվազել են տրանսֆերտները։ Աշխատանքային միգրանտները մնացին Հայաստանում, չկարողացան մեկնել աշխատանքի այլ երկրներ, միջազգային դոնոր ծրագրերի կողմից օգնությունը նույնպես նվազել է։ Հայաստանի տնտեսության վատացումն էլ իր հերթին հանգեցրեց դրամի արժեզրկման, որը գումարվեց մնացած գործոններին, որի արդյունքում դոլարի և եվրոյի արժեքը բարձրանում է, նախկինում էլ եղել են նման դեպքեր։ Կենտրոնական բանկը որոշակի զսպման դեր է ստանձնում, բայց այդ զսպումը կատարվում է որոշակի տրամաբանությամբ՝ ԿԲ-ն փորձում է այնպիսի մակարդակի վրա պահել դոլարի կուրսը, որ կտրուկ տատանումներ չլինեն։
Բանախոսը նկատեց, որ ի պատիվ ներմուծողների՝ Հայաստանում այսօր չկա մթերքի խնդիր։
«Տնտեսական վիճակը գնալով վատանում է, մենք անդունդի եզրին մոտ ենք գտնվում, բայց անդունդում չենք, խիստ ճգնաժամային վիճակում չենք, հանգստացնենք մեր քաղաքացիներին, բայց նկատենք, որ տնտեսական բլոկի աշխատողներն այստեղ պետք կտրուկ քայլեր ձեռնարկեն, որոնք, ցավոք, դեռ չեն նկատվում»,- ամփոփեց իր խոսքը Մակարյանը։
Քրիստինե Հովսեփյան
