Ուկրաինական անօդաչու հարվածները լրջորեն խաթարել են Ռուսաստանի նավթավերամշակման համակարգի աշխատանքը։ Ռուսական և արևմտյան աղբյուրների գնահատմամբ՝ 2026 թվականի գարնանը հարվածների հետևանքով մասնակի կամ ամբողջությամբ կանգնել են Ռուսաստանի եվրոպական հատվածի խոշոր նավթավերամշակման գործարանները, որոնք ապահովում էին երկրի բենզինի արտադրության մոտ մեկ երրորդը։
Խոսքը վերաբերում է «Ռոսնեֆտի», «Լուկօյլի», «Գազպրոմ նեֆտի», «Սուրգուտնեֆտեգազի» և «Նովատեկի» խոշոր արտադրական հարթակներին՝ Տուապսեում, Յարոսլավլում, Պերմում, Կիրիշիում, Աստրախանում, Ուստ-Լուգայում և այլ շրջաններում։ Վերջին տվյալներով՝ «Լուկօյլի» «Նորսի» գործարանը Նիժնի Նովգորոդի մոտ աշխատում է ընդամենը կես հզորությամբ։
Ընդհանուր առմամբ, կանգնած կամ խիստ սահմանափակված են այնպիսի արտադրական հզորություններ, որոնք տարեկան տալիս էին մոտ 14 միլիոն տոննա բենզին։ Սա ռուսական շուկայի համար արդեն ոչ թե տեղային խնդիր է, այլ համակարգային ճգնաժամի ազդանշան։
Ռուսաստանի մի շարք շրջաններում արդեն սկսվել են վառելիքի վաճառքի սահմանափակումներ։ Առաջինը նման որոշում ընդունեց Սևաստոպոլի վարչակազմը՝ սահմանելով մինչև 20 լիտր բենզինի վաճառք մեկ անձի համար։ Շուկայում նկատվում է խուճապային իրավիճակ․ անկախ բենզալցակայանների ներկայացուցիչները հայտարարում են, որ մեծածախ շուկայում վառելիք գրեթե հնարավոր չէ ձեռք բերել։
Ռուսական մասնագիտական փակ խմբերում տարածվող հաղորդագրություններում նշվում է, որ բենզատար մեքենաները օրերով հերթ են կանգնած Մոսկվայի շրջանի բաշխիչ կայաններում, իսկ օդային տագնապների պատճառով բեռնավորումը հաճախ դադարեցվում է։
Անկախ ԱԶՍ-ների ներկայացուցիչների խոսքով՝ իրավիճակը ծանր է ոչ միայն բենզինի, այլ նաև դիզվառելիքի շուկայում։ Սա հատկապես ուշագրավ է, քանի որ Ռուսաստանը սովորաբար դիզվառելիքի ավելցուկային արտադրություն ունի և դրա զգալի մասը արտահանում էր։
Փորձագետները նշում են, որ խոշոր նավթային ընկերությունները այժմ գրեթե դադարեցրել են վառելիքի վաճառքը բաց շուկայում՝ առաջնահերթ մատակարարելով սեփական բենզալցակայանները։ Արդյունքում մեծածախ գներն արդեն 30-40 տոկոսով գերազանցում են բորսայական ցուցանիշները։
Վերլուծաբանների կանխատեսմամբ՝ եթե հարվածները շարունակվեն, Ռուսաստանը կարող է բախվել պատերազմի տարիների ամենածանր վառելիքային ճգնաժամին։ Ամենախոցելի դիրքում կհայտնվեն այն շրջանները, որտեղ անկախ բենզալցակայանների մասնաբաժինը բարձր է և խոշոր նավթային ընկերությունների ներկայությունը սահմանափակ։
Ռուսաստանի իշխանությունները փորձում են մեղմել իրավիճակը՝ երկարացնելով բենզինի արտահանման սահմանափակումները և քննարկելով պետական սուբսիդիաների ավելացումը նավթավերամշակող ընկերությունների համար։ Չի բացառվում նաև բենզինի ներմուծման տարբերակը՝ մասնավորապես Բելառուսից։
Սակայն շուկայի մասնակիցների գնահատմամբ՝ 2026 թվականի վառելիքային ճգնաժամը կարող է դառնալ ամենածանրը ռուս-ուկրաինական պատերազմի ողջ ընթացքում։
Նյութի աղբյուրը`novayagazeta.eu։
